حالى كه خداوند اين شهر شما را [ از دستبرد ديگران ] مصون داشته و آن را از همان روزگار نخستش از كشتار و اسارت و غارت محفوظ داشته است و دلهاى مردم را متوجّه آن ساخته ، كه ميوهها و كالاهاى پاكيزه به همراه خود به سوى آن مىآورند ؟
وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ .
بيشتر مردم نمىدانند كه خدا تنها شهر آنان [ - مكه ] را به اين فضيلت اختصاص داده ، نه ديگر شهرها را .
وَ كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ بَطِرَتْ مَعِيشَتَها فَتِلْكَ مَساكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِنْ بَعْدِهِمْ إِلَّا قَلِيلًا وَ كُنَّا نَحْنُ الْوارِثِينَ .
كفار قريش به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گفتند : اگر از تو پيروى كنيم ، از مردم مىترسيم . از اين روى ، خدا در آيهء پيشين در پاسخ آنان فرمود : آيا از مردم مىترسيد ، درحالىكه خداوند شهر شما را حرم امنى قرار داده است ؟ آيا از امّتهاى گذشته كه سركشى كردند و به خدا و نعمتهاى او كفر ورزيدند و بدين سبب ، خداوند آنان را هلاك كرد و خانههايشان را جز اندكى براى باقيماندگان ، ويران برجاى گذارد ، اندرز نمىگيريد ؟ بيشتر اين املاك و خانهها ، وارثى ندارند ، جز آنكه وارث زمين و دارايىهاى آن است و همگى به سوى او بازمىگردند [ - خداوند ] . نظير اين سخن ، در آيهء 128 از سورهء طه بيان شد .
وَ ما كانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى حَتَّى يَبْعَثَ فِي أُمِّها رَسُولًا يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِنا وَ ما كُنَّا مُهْلِكِي الْقُرى إِلَّا وَ أَهْلُها ظالِمُونَ
خداوند عادل و حكيم است و هيچكس را عذاب نمىكند ، مگر اينكه در آغاز ، به وى اندرز و هشدار دهد .
پرسش : ظاهر آيه نشانگر آن است كه خداوند پيامبرى را در شهر كوچك بر نمىانگيزد و يا اينكه اگر هم برانگيزد و مردم اين شهر كوچك دعوت او را اجابت نكنند ، آنان را عذاب نمىكند . چه ، مراد از « امّ » در آيه ، همان شهر بزرگ و پايتخت است و اين امر ، با اصل برابرى در تكليف و وجوب اطاعت در ميان عموم مردم سازگارى ندارد ؟
پاسخ : آيه بيانگر اغلب موارد است ؛ چرا كه بيشتر پيامبران در شهرهاى بزرگ