فرمود : به آنان بگو : اگر شما كتابى داريد كه براى انسانيّت بهتر از تورات و قرآن است ، آن را بياوريد و من بهطور كامل آمادهام كه از آن پيروى و بدان عمل كنم . اين آيه ، نظير اين سخن خداوند است : « بگو : اگر خداى رحمان را فرزندى مىبود ، من از نخستين پرستندگان مىبودم » . « 1 »
فَإِنْ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّما يَتَّبِعُونَ أَهْواءَهُمْ وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَواهُ بِغَيْرِ هُدىً مِنَ اللَّهِ .
قرآن ، اهل فصاحت و بلاغت را به مبارزه با فصاحت و بلاغت خويش و تمامى بشريت را به مبارزه با اصول و تعاليم خويش فراخواند و فرمود : اين اصول ، انسان را به باور و آيينى ره مىنمايد كه پايدارتر و استوارتر است و اين قرآن در برابر منتقدان و پژوهشگران قرار دارد و آنان بايد كتابى بياورند كه براى مردم ، هدايتكنندهتر از قرآن و يا همانند آن باشد و آنگاه هركه را و هرچه را كه مىخواهند فراخوانند . امّا اگر از آوردن چنين كتابى ناتوان شدند و ايمان نياوردند ، دليلى برايشان وجود نخواهد داشت ، جز نابينايى و گمراهى كه آنان را به هرسوى مىكشاند و همين معنا ، مراد سخن خداوند است كه مىفرمايد : « و كيست گمراهتر از آنكس كه بىآنكه راهنمايى از خدا خواهد ، از پى هواى نفس خويش رود ؟ زيرا خدا مردم ستمكاره را هدايت نمىكند » ، البتّه ، آنان پس از آنكه بر خود جنايت كردند و راه هلاكت و گمراهى را در پيش گرفتند ، خداوند آنها را هدايت نمىكند .
وَ لَقَدْ وَصَّلْنا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ .
منظور از « القول » در اينجا قرآن است كه بر اثر بيم دادن ، بهانه را از انسان مىگيرد و معناى آيه چنين است : خدا انسانها را ، هم به چيزى كه به نفع آنان است و هم به چيزى كه بر زيانشان مىباشد راهنمايى كرده .
بنابراين ، هركس بدان عمل كند و اصلاح شود ، در امنوامان است و هركس آن را تكذيب كند و روى برگردند ، گرفتار عذاب مىشود .
هامش
( 1 ) . زخرف ( 43 ) آيهء 81 .