در همان دريايى به هلاكت رسانيد كه موسى در آن افكنده شده و خاندان فرعون وى را از آن بيرون آورده بودند . اين جريان ، اندرزى است براى صاحبان بصيرت ، ليكن كجايند آنان ؟
وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ لا يُنْصَرُونَ .
ضمير « جعلناهم » به فرعون و سپاهيانش برمىگردد و معناى آيه چنين است : آنان در دنيا هم گمراه و هم گمراهكننده مىباشند و در آخرت نيز زيانكارند . جملهء « جعلناهم » بدين معناست كه خداوند مقدّر كرده كه هركس راه گمراهى در پيش گيرد ، گمراه است ، چنانكه مقدّر كرده كه هركس از راه هلاكت برود ، هلاك مىشود و ما اين موضوع را پيشتر ، چندين بار بيان كرديم . از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه امامان در قرآن دو نوعند : امامان هدايت و اينان كسانى هستند كه خداوند با اين سخن خود به آنان اشاره كرده است : « آنان را پيشوايانى ساختيم كه به امر ما هدايت مىكردند » . « 1 » اين پيشوايان فرمان خدا را بر فرمان خود ، مقدم مىدارند . نوع دوم امامانى كه ديگران را به آتش مىخوانند و فرمان خود را بر فرمان خدا مقدم مىدارند و حكم خود را پيش از حكم او مىدانند و برطبق هواهاى نفسانى خود ، بر خلاف كتاب خدا عمل مىكنند .
وَ أَتْبَعْناهُمْ فِي هذِهِ الدُّنْيا لَعْنَةً وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ هُمْ مِنَ الْمَقْبُوحِينَ ؛
در اين دنيا نفرين خداوند و نفرين نفرينكنندگان بر آنان [ - پيشوايان گمراه ] است و در آخرت عذاب جهنم برايشان خواهد بود .
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ مِنْ بَعْدِ ما أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ الْأُولى بَصائِرَ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ .
پس از آنكه خداوند قوم عاد و ثمود را به هلاكت رسانيد ، تورات را بر موسى عليه السّلام فروفرستاد و هدف از فرستادن اين كتاب آن بود كه مردم از آن پند گيرند و به احكامش عمل كنند ؛ زيرا تورات پيش از آنكه دستخوش تحريف قرار گيرد ، نور ، هدايت و رحمت بود ، امّا تورات امروز به
هامش
( 1 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 73 .