داشت » . چگونه مىتوان ميان اين دو آيه جمع كرد ؟ پاسخ : پاسخ اين پرسش از سخن ما در تفسير اين آيه : « لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ » به دست مىآيد . گفتيم كه اين سرزنش و استفهام ، حقيقى نيست ، بلكه هدف از آن ، بيان دروغگويى منافقان در بهانه تراشى هايشان مىباشد . لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ ما زادُوكُمْ إِلَّا خَبالًا وَ لَأَوْضَعُوا خِلالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ . اين آيه به علت دوست نداشتن خداوند بيرون شدن منافقان را همراه ارتش مسلمانان بيان مىكند و اينكه مىخواستند توطئه كنند و تفرقه و بىنظمى را در ميان صفهاى منظم ارتش مسلمانان گسترش دهند . اين گروه در هرمكان و زمانى وجود دارد و امروز از آنها به نام ستون پنجم ياد مىشود . وَ فِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ در ميان شما افرادى هستند كه به سخنان آنها گوش فرامىدهند و اينان همان سادهلوحانى مىباشند كه به سخنان دروغ عمل مىكنند و به دنبال هرصدايى روانند . لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَ قَلَّبُوا لَكَ الْأُمُورَ . خداوند به نيرنگ و توطئه آنها با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله قبل از تبوك اشاره مىكند كه فرار ابو سفيان در غزوهء حنين و كنارهگيرى ابن ابىّ با يك سوم ارتش در جنگ احد ، از آن جمله است . حَتَّى جاءَ الْحَقُّ وَ ظَهَرَ أَمْرُ اللَّهِ وَ هُمْ كارِهُونَ . هرچيزى را خدا بخواهد حق و غير آن باطل است . خداوند پيروزى را براى اسلام و پيامبرش اراده كرده است . از اينرو ، اسباب فتح مكه ، پيروزى در حنين و تبوك و پاكيزه كردن جزيره از يهوديان نيرنگباز و گناهكار را اراده و مهيا كرده است . مقصود از سخن خدا : « ظهر امر اللّه » آن است كه اين پيروزى را تمام مردم با چشمان خود ديدند و اين پيروزى تا امروز ادامه داشته و تا آخرين روزى كه نام محمد بن عبد اللّه صلّى اللّه عليه و آله با نام خدا ، در شرق و غرب جهان همراه است ، ادامه خواهد داشت .
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى )ج ٤ — صفحة 88
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٨٨