نسبت دادن چيز به سبب نخست آن است و نيز توجّه دادن ذهنها به اين امر است كه تنها خداوند آفرينندهء جهان و موجودات آن مىباشد . ما ، در گذشته ، دربارهء روزى و فساد اوضاع در جلد سوم و نيز زير عنوان : « آيا روزى تصادفى است » و « انسان و روزى » در تفسير آيهء 26 از سورهء رعد ، سخن گفتيم .
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً .
خداوند از جنس خودتان براى شما همسرانى قرار داد ، نه از جنس پايينتر و نه از جنس بالاتر ، تا هردو طرف ، نسبت به يكديگر انس پيدا كنند و همكارى و مشاركت در زندگى ميان آنها از تمامى جهات تحقق يابد . روشنترين تفسير براى اين آيه ، اين سخن خداوند است : « و از نشانههاى قذرت اوست كه از جنس خودتان برايتان همسرانى آفريد ، تا به ايشان آرامش يابيد و ميان شما دوستى و مهربانى نهاد » . « 1 »
وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً
خداوند پس از ذكر نعمت ازدواج ، از نعمت اولاد ، ياد كرده است ، زيرا آنان همانند اموال ، زيور زندگى دنيا مىباشند .
وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ ؛
يعنى از خوردنى ، آشاميدنى ، لباس ، مسكن و ميوه شما را روزى داد و تمامى اين نعمتها افزون بر ازدواج و فرزندان است . آيا پس از اينهمه نعمت ،
أَ فَبِالْباطِلِ يُؤْمِنُونَ ؛
به باطل ايمان مىآوريد ؟ مراد از باطل در اينجا ، شريكان است كه مشركان ، نعمتها را تنها به آنان مىدادند و يا هم به آنها و هم به خداوند .
وَ بِنِعْمَتِ اللَّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ
زيرا آنان روزى خداوند را مىخورند و ديگران را مىپرستند .
وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقاً مِنَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ شَيْئاً وَ لا يَسْتَطِيعُونَ .
روزى آسمان « باران » و روزى زمين « گياهان و معادن » است . مراد از « ما لا يملك رزقا » ، بتهاست و معناى « لا يستطيعون » آن است كه بتها در عمل مالك نمىباشند ؛ يعنى توان و قابليّت تملّك را ندارند .
فَلا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثالَ ؛
يعنى
هامش
( 1 ) . روم ( 30 ) آيهء 21 .