وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ
در برابر پاكان اخلاصمند فروتن باش ؛ زيرا فروتنى براى اين گروه ، فروتنى براى خداست و خودخواهى در برابر خيانتكاران مفسد ، جهاد در راه خداوند مىباشد : « در برابر مؤمنان فروتنند و در برابر كافران سركش » . « 1 »
وَ قُلْ إِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ
محمد صلّى اللّه عليه و إله مردم را با دلايل و براهين به سوى حق فراخواند و فراخوانى او با همان دلايل و براهين ، تا امروز پابرجاست و تا آخرين روز پابرجا خواهد بود و بر هرخردمند است كه به اين دلايل بنگرد و دربارهء آنها بينديشد . اگر به آن ايمان آورد ، از روى دليل ايمان بياورد و اگر آن را رد كند ، از روى دليل رد كند . امّا كسى كه از فراخوانى او مىگريزد ، بدون آنكه به اين دلايل بنگرد ، مورد سرزنش و مجازات قرار خواهد گرفت .
كَما أَنْزَلْنا عَلَى الْمُقْتَسِمِينَ * الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ .
مراد از « مقتسمين » ، يهود و نصاراست ؛ زيرا آنان قرآن را به چند قسمت تقسيم نمودند و به بخشى از آن ايمان آوردند و به برخى ديگر كافر شدند .
آنان به چيزهايى كه با منافع و رسوم آنان برخورد دارند ، كافر شدند و به ماسواى آن ايمان آوردند . در نتيجه معناى آيه چنين است : خداوند قرآن را بر محمّد صلّى اللّه عليه و إله نازل كرد ، چنانكه تورات را بر يهود و انجيل را بر نصارا فروفرستاد ؛ يعنى كسانى كه به برخى از قرآن ايمان آوردند و به برخى كافر شدند . بنابراين ، چه شگفتى دارد كه بر محمّد صلّى اللّه عليه و إله نيز كتابى از سوى پروردگارش نازل شود ، مادام كه پيش از او چندين كتاب فرو فرستاده شدهاند .
فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ * عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ .
قرآن در اين آيه ، مسئوليّت انسان در برابر عملكردهايش را بيان داشته است و در آيهء 18 از سورهء ق ، مسئوليت او را در برابر گفتههايش را بيان كرده است : « هيچ كلامى نمىگويد : مگر آنكه در كنار او مراقبى حاضر است » . همچنين در آيهء 19 از سورهء غافر ، مسئوليّت او در برابر مقاصد
هامش
( 1 ) . مائده ( 5 ) آيهء 54 .