« و براى آنان كه مرتكب بدىها شوند ، پاداش هربدى همانند آن است » . « 1 » « پس هركس به شما تعدّى كند ، به همان اندازهء تعدّىاش بر او تعدّى كنيد » . « 2 »
معناى مجموع اين آيات آن است كه گناهان بر چند نوعند : گناه كوچك و بىاهميّت . گناه بزرگ و مهم . خداوند براساس حقّ و عدالت ، براى هرگناهى مجازاتش را وعده داده است و هيچگاه مجازات افزونتر از گناه نيست و گاهى چنانچه حكمت او اقتضا كند ، اين مجازات تخفيف داده مىشود و اين سخن خدا :
« فَلا يُجْزى إِلَّا مِثْلَها *
؛ تنها همانند آن كيفر بيند » . در اين معنا صراحت دارد و حتّى مفيد حصر نيز مىباشد .
آرى ، در اينجا پرسشى وجود دارد كه سزاوار است هرخردمندى آن را مطرح كند و آن اين است : چه كسى استحقاق اين نوع عذاب سخت و دردناك را دارد ؟
و آيا گناهكارى هست كه سزاوار اين عذاب بزرگ و هميشگى كه آغاز دارد امّا پايان ندارد ، باشد ؟ چنانكه خداوند فرموده است : « و كافران را آتش جهنم است ، نه بميرانندشان و نه از عذابشان كاسته گردد » . « 3 »
پاسخ : بله ، در ميان مردم ، جنايتكارانى هستند كه اين نوع از عذاب و حتّى بيشتر از آن را هم استحقاق دارند . از جملهء اينان ، كسانى هستند كه با حق مىجنگند و يا آن را پنهان مىكنند ، در حالى كه از آن آگاهى دارند ، خواه اين حق از آن خدا باشد و خواه از آن مردم . جنايتكارتر از اين گروه ، سوداگران جنگها مىباشند كه به منظور ريختن خونها و از بين بردن زندگى ، سلاحهاى جهنمى همچون بمبهاى هستهاى و هيدروژنى و مواد سمّى تهيه مىكنند كه در فاصلهء چند دقيقه صدها بلكه ميليونها انسان را مىكشد . اين خونخواران به هركيفرى كه مجازات گردند ، باز هم كمتر از آن چيزى است كه استحقاق دارند .
هامش
( 1 ) . يونس ( 10 ) آيهء 27 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 194 .
( 3 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 36 .