وَ اجْنُبْنِي وَ بَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ .
محال است كه ابراهيم عليه السّلام بتها را بپرستد ، چگونه چنين باشد ، در حالى كه او با دستانش آنها را شكست و به قومش گفت : « آيا سواى اللّه چيزى را مىپرستيد كه نه شما را سود مىرساند و نه زيان . بيزارم از شما و از آن چيزهايى كه سواى اللّه مىپرستيد . آيا به عقل درنمىيابيد ؟ » « 1 » لكن پيامبران خدا به رغم اينكه معصوم هستند از نافرمانى خداوند مىهراسند و اين هراس ، از بزرگترين عبادتها بهشمار مىرود و اگر كسى خودش را پاك و پرهيزگار بداند ، دريچههاى دلش را براى شيطان باز كرده است .
پيامبران و استجابت دعا
پرسش : ابراهيم عليه السّلام از خداوند خواست كه فرزندانش را مؤمن قرار دهد كه هيچكدام از آنان به خدا شرك نورزد . ابراهيم پيامبر فرستاده شده و مستجاب الدّعوة ( دعايش ردّ نمىشود ) است ، ولى ما مىدانيم تعداد زيادى از فرزندانش شرك آوردند و بتها را پرستيدند و از آن جمله كفّار قريش هستند كه از نسل و نژاد او بودند ؟
رازى پنج پاسخ براى اين پرسش نقل كرده است ، لكن پرسش همچنان باقى است و جواب مىطلبد . آنچه به نظر ما مىرسد ، آن است كه حقيقت دعا ، جز تقاضا و اميدوارى چيزى نيست ، خواه از سوى پيامبر باشد و خواه غير پيامبر . گاهى حكمت خدا اجابت را اقتضا مىكند و دعا را اجابت مىنمايد و گاهى اجابت را اقتضا نمىكند و در نتيجه ، دعا را رد مىكند و معناى عدم اجابت اين نيست كه دعاكننده در نزد خدا ارزشى ندارد ، تا عدم استجابت دعا به مقام نبوّت و عصمت پيامبران زيان برساند .
به هيچوجه چنين نخواهد بود ؛ زيرا تنها رد كردن سؤال ، از خشمگين شدن مسئول از سائل خبر نمىدهد ، بلكه گاهى نشاندهندهء محبّت مسئول نسبت به سائل و اشتياق او به مصلحت وى است . نوح عليه السّلام از خدا درخواست كرد كه فرزندش را از
هامش
( 1 ) . انبياء ( 21 ) آيات 66 - 67 .