واژگان
المحو : در اينجا مراد نسخ احكام است .
امّ الكتاب : اصل كتاب و علم خداوند اصل و ريشهء تمامى كتابهاى آسمانى است .
اطراف الارض : جوانب زمين . برخى گفتهاند : اطراف در اينجا جمع طرف به كسر طا است و آن به معناى چيز باارزش است و زمين با مرگ بزرگانش ناقص مىشود .
اين معنا از سياق آيه دور است .
لا معقّب لحكمه : برگردانندهاى براى حكم او نيست .
اعراب
« انّما » از دو واژه تركيب يافته است : « ان » شرطيه و « ما » زايده از لحاظ اعراب .
« نرينّك » مضارع ، مبنى بر فتح ؛ زيرا داراى نون تأكيد است . « فأنّما عليك البلاغ » جواب شرط . جملهء « ننقصها » حال از ضمير « نأتى » . « لا معقّب » « لا » براى نفس جنس « معقّب » اسم و « لحكمه » خبر آن است و جمله ، حال از ضمير « يحكم » . « كفى باللّه » . « با » از لحاظ اعراب زايد و لفظ جلاله فاعل « كفى » . « شهيدا » حال و يا تميز به معناى : « من شهيد » .
« و من عنده » ، « من » اسم موصول ، در محلّ جر و عطف است بر لفظ جلاله : « كفى به من عنده » . « عنده » خبر مقدّم و « علم الكتاب » مبتداى مؤخر و جمله ، صلهء موصول است .
تفسير
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ .
« امّ الكتاب » ، كنايه از علم خداوند به تمامى جهان هستى است . اگر تفسير الفاظ از طريق ذوق و استحسان براى ما روا مىبود ، هرآينه « كتاب » را به جهان هستى و « ام » را به عناصر و رازهاى آن تفسير مىكرديم ؛ زيرا براى خداوند دو كتاب است و در هركدام از اين دو ، دلايل روشن بر