از بين مىرود و مسبّبها از اسباب خود تخلّف مىكنند و كار ، احتياط و محكمكارى ، واژههايى بىمعنا خواهند بود .
پرسش : اين سخن شما با ظاهر آيه كه مىگويد : « خدا هركه را خواهد روزى بسيار دهد يا روزى اندك » سازگارى ندارد ؟
پاسخ : مردم در زندگى و واقعيّت خود ، دو دستهاند : گروهى كه روزى فراوان دارند و گروهى كه روزى كم . هركدام از ثروتمندى و تنگدستى از عوامل مخصوص خود ، پديد مىآيد كه پيشتر به اين عوامل اشاره كرديم . جملهء :
« اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ »
، واقعيّت مردم را توصيف و حالت موجود ايشان را حكايت مىكند و گويى مىگويد : مردم بر دو دستهاند : ثروتمند و تنگدست . خداوند تهيدستى و ثروتمندى را به خودش نسبت داده است ، تا ذهنها را توجّه دهد كه او آفرينندهء جهانى است كه در آن هم بدبختى است و هم خوشبختى ، هم سختى است و هم نعمت . اگر كسى بپرسد :
چرا خداوند ، جهانى را نيافريد كه در آن بدبختى و تهيدستى نباشد ؟ اين پرسشگر به آنچه زير عنوان : « آفرينش جهان زيباتر از آنچه هست امكانپذير نيست » ، در جلد دوم در تفسير آيهء 78 از سورهء نساء ، نوشتيم ، مراجعه نمايد .
وَ فَرِحُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مَتاعٌ .
تفسير اين آيه ، چندين بار بيان شد و از آن جمله ، در جلد دوم در آيهء 185 از سورهء آل عمران ، بر سخنان قبلى خود ، اين مطلب را نيز مىافزاييم كه گروهى از مردم به وسيلهء ثروت و مال خوشحال مىشوند ؛ زيرا اين ثروت ، عيبها و زشتىهايشان را مىپوشاند و بسيارى از آنان هستند كه فضيلت را جز در مال و ثروت نمىبينند . دربارهء امريكايىها معروف است كه آنان به چيزى جز از راه دلار نگاه نمىكنند و عظمت مردان را با آن مىسنجند و حتّى ارزش دانشمندان و نوابغ در جيب آنهاست نه در مغزشان .
وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ .
نظير اين جمله در جلد اوّل در آيهء 118 از سورهء بقره ، و در جلد سوم در آيهء 37 از سورهء انعام و آيهء 20 از سورهء يونس