نظريهاى است كه مىگويد : مراد از اين جمله ، يارى دادن انسان به برادر انسان خود و همكارى با او دربر داشتن زيان از او و جلب منفعت براى وى مىباشد ، خواه اين منفعت نزديك باشد و خواه دور .
3 .
وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ .
در عمل از خدا بترسند ، نه در تئورى و در عمل از او بيم داشته باشند ، نه در سخن تنها . امام على عليه السّلام فرمود : « به وسيلهء ايمان مىتوان به كارهاى شايسته رسيد و به وسيلهء كارهاى شايسته به ايمان » . « 1 »
4 .
وَ الَّذِينَ صَبَرُوا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ .
در راه خدا جهاد مىكنند و بر دردها و رنجهاى آن شكيبا هستند . آنان نه پاداش مىخواهند و نه سپاس ، بلكه تنها خشنودى خدا را مىخواهند .
5 .
وَ أَقامُوا الصَّلاةَ .
نخستين ركن نماز تكبير است : اللّه اكبر ؛ جز خدا ، بزرگى وجود ندارد و همگى در پيشگاه او يكسانند . آخرين جزء نماز عبارت است از : تهليل و تسليم ( سبحان اللّه و الحمد للّه و لا إله الّا اللّه و اللّه اكبر و نيز سلام ) . خدايى جز او نيست و جز او كسى را نمىتوان پرستيد . بنابراين ، ثروت و مقام و نسب ، خدايانى نيستند كه مورد پرستش قرار گيرند و نيز نيرويى وجود ندارد كه در برابر آن تسليم شد ، جز نيروى خداى يگانه كه شريك ندارد .
6 .
وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً .
ثروت وسيلهء آزمايش است .
به نوشتهء ما زير همين عنوان ، در جلد دوم در تفسير آيهء 92 از سورهء آل عمران ، ج 2 نگاه كنيد .
7 .
وَ يَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ .
مراد از « حسنة » در اينجا آمرزش و گذشت است و مراد از « سيّئة » ، حق ويژهاى است ميان دو نفر نظير قصاص . خدا مىفرمايد : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، دربارهء كشتگان قصاص بر شما مقرر شد : آزاد در برابر آزاد و بنده در برابر بنده و زن
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 178 .