پى به مكر و نيرنگ ايشان نمىبرند .
پرسش : در اين آيه آمده است : « مكر شما زنان بزرگ است » و در آيهء 75 از سورهء نساء آمده است : « مكر شيطان ضعيف است » . آيا معناى اين سخن آن است كه مكر زنان نيرومندتر و بزرگتر از مكر شيطان است ؟
پاسخ : مكر زنان از مكر شيطان سرچشمه مىگيرد . بنابراين ، مكر او اصل و مكر آنان فرع است . مقصود از ضعيف بودن مكر شيطان آن است كه او بر بندگان خدا نمىتواند سلطه پيدا كند ، جز بر گمراهانى كه از وى پيروى مىكنند . مقصود از عظمت و بزرگى مكر زنان آن است كه آنها نيرومندترين سربازان و پيروان شيطانند . از اينرو ، از شيطان نقل شده كه او گفته است : زنان دامها و شكارگاههاى من هستند و چون لعنتهاى صالحان بر من سرازير شود ، به نزد زنها مىروم و خود را به وسيلهء آنان پاكيزه مىكنم .
آنگاه عزيز گفت :
يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هذا ؛
اى يوسف ! اين حادثه را پنهان كن و به كسى بازگو مكن و نيز به همسرش گفت :
وَ اسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخاطِئِينَ .
اين سخن دليلى قاطع است بر اينكه شوهر آن زن ، به بيگناهى يوسف و گناه همسرش يقين پيدا كرده بود . ابو حيان اندلسى در تفسيرش به نام البحر المحيط مىگويد : « عزيز كم غيرت بوده است و اين ، مقتضاى طبيعت خاك مصر و محيط آن مىباشد » . صاحب تفسير المنار سخن او را رد كرده و گفته است : « اين سخن بر آگاهى درست استوار نيست » . ما بر سخن صاحب المنار مىافزاييم : انگيزه ابو حيان هواى نفسانى و غرض شخصى بوده است .
خداوند فرموده است : « من الخاطئين » و نفرموده « من الخاطئات » [ با اينكه مخاطب زن است ] زيرا خطا هم از مردان صادر مىشود و هم از زنان و به كار بردن واژهء « خاطئين » از باب تغليب بر همگان [ مردان و زنان ] درست است ، امّا واژهء « خاطئات » تنها به زنان اختصاص دارد .