است . ( 28 )
اى يوسف ! زبان خويش نگهدار ؛ و اى زن ، از گناه خود آمرزش بخواه كه تو از خطاكارانى . ( 29 )
واژگان
الهمّ : طبرسى در مجمع البيان مىگويد : براى « همّ » چند معناست : عزم و اراده ، خطور چيز در قلب بدون قصد انجام آن و تمايل ، چنانكه گويندهاى بگويد : « هذا اهمّ الأشياء اليّ ؛ از همه بيشتر بدين چيز تمايل دارم » .
القدّ : پاره كردن چيز از درازا ؛ يعنى پيراهن را از درازا و از پشتسر پاره كرد .
استبقا الباب : دويدند به سوى در .
ألفيا : يافتند آن دو .
اعراب
مصدر « ان رأى » مبتدا و خبر آن و جواب « لو لا » محذوف است و در تقدير چنين مىباشد : « لو لا رويته برهان ربّه كائنة لهمّ بها . كذلك » ، « كاف » به معناى مثل و در محلّ نصب ، مفعول براى فعل محذوف ؛ يعنى : « أريناه مثل ذلك لنصرف » . مصدر « ان نصرف » مجرور به لام و متعلق به « أريناه » محذوف . « الباب » منصوب به نزع خافض كه در تقدير ، « و استبقا الى الباب » بوده است ؛ نظير « و اختار موسى قومه » كه « من قومه » بوده است . ما جزاء « ما » نافيه و « جزاء » مبتدا و مصدر « ان يسجن » ( السجن ) خبر آن است . « أو عذاب » عطف بر آن . « يوسف » منادا ؛ يعنى يا « يوسف اعرض عن هذا » .
تفسير
وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ .
در جلد اوّل و دوم اين تفسير ، دربارهء عصمت و اينكه تمامى پيامبران معصومند سخن گفتيم و بر همين اساس ، اين