بقيّة اللّه : مقدار سود حلالى كه پس از دادن پيمانه و ترازو باقى مىماند ، هرچند اندك باشد .
اعراب
« و الى مدين » . عطف است بر ماقبلش ؛ يعنى « و ارسلنا الى مدين اخاهم » « شعيبا » بدل از « اخاهم » ، « من إله » ، « من » از جهت اعراب زايد است . « محيط » در لفظ صفت است براى « يوم » و در معنا صفت براى « عذاب » . اگر « محيط » را صفت براى « يوم » بگيريم درست است ، با اينكه صفت براى « عذاب » است ؛ زيرا جايز است كه « يوم » اضافه به « محيط » شود . « اشياءهم » بدل از « النّاس » . « مفسدين » حال از واو « لا تعثوا » . « بقية اللّه » مبتدا و « خير » خبر آن . « با » در « بحفيظ » از جهت اعراب زايد است .
تفسير
وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ .
مانند اين آيه در جلد سوم ، آيهء 85 از سورهء اعراف گذشت .
وَ لا تَنْقُصُوا الْمِكْيالَ وَ الْمِيزانَ .
اين آيه از كمفروشى نهى مىكند ، نظير آيهء نخست از سورهء مطففين : « واى بر كمفروشان ، آنان كه چون از مردم كيل مىستانند آن را پر مىكنند و چون براى مردم پيمانه مىكنند يا مىكشند از آن مىكاهند » .
إِنِّي أَراكُمْ بِخَيْرٍ .
مراد از خير ، فراوانى روزى است .
وَ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ .
اين جمله هشدارى است به آنان ، در صورتى كه بر گناه و نافرمانى اصرار ورزند .
وَ يا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيالَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ ؛
پس از آنكه شعيب قوم خود را از كمفروشى نهى كرد ، آنان را به دادن و كامل كردن پيمانه دستور داد . البتّه ، هردو معنا