السجّيل : گل سخت .
منضود : برخى روى برخى ديگر قرار داده شدهاند .
مسوّمة عليها : داراى نشان .
اعراب
« الّا امرأتك » ، استثناى از « اهلك » مىباشد . « و لا تلتفت منكم احد » ، جملهء معترضه ميان مستثنا و مستثنا منه است . ضمير « انّه » براى شأن . « ما اصابهم » فاعل « مصيبها » .
« عاليها » مفعول اوّل براى « جعلنا » و « سافلها » مفعول دوم . « منضود » صفت براى « سجّيل » . « مسوّمة » صفت براى « حجارة » . « هى » برمىگردد به « حجارة » و يا به قريههاى لوط و محلّ آن رفع است ؛ زيرا مبتداست . « ببعيد » ، « با » از جهت اعراب زايد و « بعيد » خبر است .
تفسير
قالُوا يا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ .
رازى مىگويد : هنگامى كه فرشتگان ، نگرانى و اندوه لوط را ديدند ، او را مژدههاى گوناگون دادند :
اوّلا ، آنان فرستادگان خدا هستند . ثانيا ، كافران به هدفى كه دربارهء آنها دارند نمىرسند . ثالثا ، خدا اين كافران را هلاك مىكند . چهارم ، خداوند لوط و خاندانش را نجات مىدهد . پنجم ، لوط در اطمينان كامل باشد ؛ زيرا خدا او را بر ستمكاران پيروز خواهد كرد .
فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَ لا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُها ما أَصابَهُمْ .
فرشتگان از لوط خواستند كه به همراه خاندانش شبانه [ از شهر ] بيرون رود و هيچكدام به پشتسر خود نگاه نكند . شايد حكمت اين دستور ، آن باشد كه فرد بيرون رونده ، نبيند چه بلايى بر سر شهرش آمده است و در نتيجه ، دلگير و اندوهگين شود . امّا لوط ،