اينجا مقصود همرازى براى كار زشت است . واژه « وليجة » هم براى مفرد و هم براى جمع به كار مىرود .
اعراب
طبرسى مىگويد : « أم حسبتم » عطف است بر جملهء « الا تقاتلون » در آيهء 13 است .
« شاهدين » حال است از فاعل « يعمروا » . « فى النار » به « خالدون » متعلق است . در اينجا « فى النّار » مقدم شده ؛ زيرا در اصل : « و هم خالدون فى النار » بوده است .
تفسير
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ .
تفسير اين آيه در جلد دوم ، آيهء 142 از سورهء آل عمران گذشت .
وَ لَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لا رَسُولِهِ وَ لَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً .
بهترين طاعتها در نزد خداوند ، جهاد با باطلگرايان و دشمنان حق و انسانيت است . در اينجا خداى سبحان به اين جهاد اشاره مىكند و مىگويد : « و لمّا يعلم اللّه الّذين جاهدوا منكم » .
بزرگترين گناهان ، اعتماد به اين دشمنان حق است و خداى تعالى بدان اشاره مىكند :
« وَ لَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ . . . »
. هركس به ستمكاران و تجاوزكاران پناه برد و منفعت خود را به منافع آنها مرتبط سازد ، وى دشمن خدا ، پيامبر و مؤمنان خواهد بود و بر هر انسان باايمان اخلاصمند است كه او را به ديگران معرّفى كند و نقش او را در خرابكارى و مزدورى [ بيگانگان ] برملا سازد ، تا مردم ميان او و مبارز امانتدار تفاوت قائل شوند و هركدام را در جايى قرار دهند كه استحقاق آن را دارد .
وَ اللَّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ .
آرى ، او آگاه و داناست ، لكن هيچكس را بر مقدارى كه دربارهاش مىداند مجازات نمىكند ، بلكه بر مقدارى كه تو ، كردار و رفتار او را برملا مىكنى مجازاتش مىكند .