مىگوييم : بله همينطور است ، لكن هرچند زمان به درازا كشيده شود ، پيروزى نهايى از آن پيروان حق خواهد بود و تاريخ گذشته و حال ، از دوران فرعون و هامان گرفته ، تا دوران هيتلر و موسولينى ، به اثبات اين حقيقت گواهى مىدهد .
آلْآنَ ؛
يعنى پس از آنكه فرصت از دست رفت ، مىگويى : ايمان آوردم .
وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ ؛
زيرا انتخاب توبه و بازگشت به حق در دست خودت بود ، لكن تو دست به سركشى و ستم زدى .
وَ كُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ
بنابراين ، با غرق شدن و هلاك گشتن ، كيفر كردارت را بچش .
فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ ؛
امروز جسمت را نجات مىدهيم و نه روحت را و جسمت را بر بلندى زمين مىافكنيم ، تا كسانى كه مقام تو را بزرگ مىدانستند به تماشاى آن بنشينند .
لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً ؛
تا از اين جسم تو ، هركس كه در راه فساد گام برمىدارد پند گيرد . لكن چقدر فراوان است اندرزها و چقدر اندك است اندرز گرفتن ! از اينرو ، خداى سبحان سخن قبلى را استدراك مىكند و مىگويد :
وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ عَنْ آياتِنا لَغافِلُونَ ؛
آنان از آيات خدا غفلت مىكنند ، در حالى كه خدا از آنان غفلت نمىكند .
وَ لَقَدْ بَوَّأْنا بَنِي إِسْرائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ .
مراد از صدق در اينجا ، سرسبزى و حاصلخيزى است ؛ زيرا خدا مىگويد :
وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ ؛
آنان را پس از هلاك شدن فرعون در سرزمين حاصلخيز و پاكيزه سكونت داديم . مفسران در تعيين اين سرزمين اختلافنظر دارند . برخى از آنان مىگويند : مراد سرزمين فلسطين است .
برخى مىگويند : مراد سرزمين مصر است . نظريه اخير بهتر است ؛ زيرا خدا مىفرمايد : « پس ايشان را - فرعون و قومش را - از باغها و چشمهسارها بيرون كرديم و از گنجها و خانههاى نيكو . بدينسان همه را به بنى اسرائيل واگذاشتيم » . « 1 » بنابراين ، آيه آشكارا دلالت دارد بر اينكه خدا بنى اسرائيل را در سرزمين فرعون و قومش سكونت داد .
هامش
( 1 ) . شعراء ( 26 ) آيههاى 57 - 59 .