واژگان
النّبأ : خبر مهم .
أجمع الامر : با قاطعيت بر آن كار تصميم گرفت .
الغمّة : در تنگنا بودن كه موجب اندوه شود . ضدّ آن ، گشاده شدن كارهاست ، اين واژه ، به معناى حايل و پرده هم به كار مىرود . گفته مىشود : « غمّ الهلال ؛ ابر ، مانع ديدن هلال شد » .
خلائف : جانشين گذشتگان .
اعراب
« اذا » ظرف و محلّ آن ، منصوب با « نبأ » است . « شركائكم » منصوب و عطف بر « أمركم » است و در تقدير : « و أمر شركائكم » مىباشد . « ان اجرى » « إن » نافيه و مصدر ريخته شده از « ان اكون » مجرور به باى محذوف ؛ يعنى « بكونى » . « كيف » در محل نصب ، خبر « كان » و « عاقبة » اسم آن مىباشد .
تفسير
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ .
خطاب « اتل » براى محمّد صلّى اللّه عليه و إله است و ضمير « عليهم » به مشركان مكه برمىگردد .
إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقامِي وَ تَذْكِيرِي بِآياتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَ شُرَكاءَكُمْ ثُمَّ لا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَ لا تُنْظِرُونِ
حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله به مشركان قوم خود يادآورى كرد و آنان را از عذاب دردناك بيم داد و اين ، بر آنها سنگين آمد ، لكن پيامبر صلّى اللّه عليه و إله همچنان بر دعوت خويش پاى فشرد و درنگ كردن او بر آنان سنگين آمد و آنان تلاش كردند كه او را بكشند .
از اينرو ، خدا به وى دستور داد كه خبر نوح را بر آنها بخواند كه چگونه به قومش