تفيضون فيه : در آن وارد مىشويد ( بدان مىپردازيد ) .
يعزب : پنهان است .
الذرّة : مورچهء كوچك و به معناى غبار رقيق هم به كار مىرود .
الكتاب : در اينجا مراد لوح محفوظ است .
البشرى : بشرى و بشارت يك معنا دارند : خبر شادمانكننده .
اعراب
« ألا » حرف تنبيه . « الّذين آمنوا » مبتدا « و لهم البشرى » خبر . « فى الحياة الدنيا و فى الآخرة » متعلق به « البشرى » . « لا تبديل » ، « لا » براى نفى جنس كه مانند « انّ » نصب به اسم و رفع به خبر مىدهد . « تبديل » اسم « لا » و « لكلمات اللّه » خبر آن .
تفسير
وَ ما تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَ لا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ .
خطاب در « تكون » براى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله است و ضمير « منه » به شأن ، ضمير « تعملون » به پيامبر و امّتش و ضمير « فيه » به عمل برمىگردد . « تفيضون فيه » : به آن مىپردازيد . معناى آيه اين است : پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و امّتش بر هرحالتى كه باشند ، خدا آن را مىداند .
وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ .
يعزب : پنهان است . مراد از كتاب مبين ، لوح محفوظ مىباشد . خلاصهء معناى مجموع آيه اين است : خداوند به هرچيزى ، بدون استثنا ، آگاهى دارد و مقصود از آگاهى او اين است كه هركس را برطبق گفتار و كردارش ، نيك باشد يا بد ، كوچك باشد و يا بزرگ ، پاداش مىدهد . به كار رفتن علم خدا براى كيفر او ، از باب به كار رفتن سبب و ارادهء مسبب است ؛ زيرا علم و آگاهى خدا به آنچه از انسان صادر مىشود سبب پاداش دادن در برابر اين عمل است : اگر عمل نيك باشد ، پاداش