تفسير
وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ .
خداوند در آيهء 45 به تكذيبكنندگان هشدار داد كه روزى او را ديدار خواهند كرد و او آنان را پس از مرگ زنده و به سبب تكذيب آنان مجازاتشان مىكند . در آيهء 48 ، اشاره مىكند كه اين تكذيبكنندگان ، به هشدار خداوند از روى تحقير و ريشخند پاسخ دادند : اين هشدار كى عملى خواهد شد ؟
قُلْ لا أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَ لا نَفْعاً إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ ؛
شما از من دربارهء چيزى مىپرسيد كه من مالك امر آن نيستم ، بلكه حتى مالك امر خودم نمىباشم ، چه رسد به ديگران نظير آن در سورهء اعراف ، آيهء 187 بيان شد .
لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ .
نظير اين آيه در سورهء اعراف ، آيهء 33 گذشت و دربارهء اجل در جلد دوم تحت عنوان « اجل حتمى » در تفسير آيهء 145 از سورهء آل عمران سخن گفتيم .
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُهُ بَياتاً أَوْ نَهاراً ما ذا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ .
« أرأيتم » ؛ يعنى خبر دهيد مرا . مشركان عذاب آخرت را تكذيب كردند و از روى تمسخر ، خواستار شتاب در آن شدند . از اينرو ، خدا به پيامبرش دستور داد كه به آنان بگويد :
به من خبر دهيد كه هرگاه عذاب بر شما نازل شود ، در حالى كه بيدار باشيد يا خواب ، چه كار خواهيد كرد ، وانگهى اى نادانها ، به كدامين عذاب شتاب مىكنيد ؟ آيا به عذاب دنيا شتاب مىكنيد و يا به عذاب آخرت ؟ در هرحال ، آيا توان دفع اين عذاب و رهايى از آن را داريد ؟ و آيا كسى مىتواند از خدا - جز به سوى خودش - فرار كند ؟
أَ ثُمَّ إِذا ما وَقَعَ آمَنْتُمْ بِهِ .
ما بسيارى از نابخردان را مىبينيم كه تلاش مىكنند كارهاى خطرناكى را انجام دهند و يا از كارى كه نيكى و صلاحشان در آن است خوددارى نمايند . از اينرو ، خردمندان دلسوز ، آنان را اندرز مىدهند و از بدى سرنوشت برحذرشان مىدارند . امّا گوشهاى آنان كر مىشود و به لجاجت