پس از علم و يقين رواست و رمز آن هم اين است كه زندگى در مسير درست خود ، حركت كند .
نتيجه : پيروى از گمان ، در برخى موارد جايز ، در برخى موارد ممنوع و در برخى موارد ديگر ، شخص اختيار دارد كه برطبق گمان عمل كند و يا نكند و كسى كه مىخواهد با جزئيات اين مسئله آشنا شود ، بايد به كتاب : فرائد الاصول ، معروف به « رسائل » شيخ انصارى رجوع كند ؛ زيرا او مسئله « گمان » را عميقا مورد بررسى قرار داده و حدود 150 صفحه از كتاب را بدان اختصاص داده است .
إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ .
اين آيه هشدارى است به مشركانى كه در پرستيدن بتها و تكذيب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله از گمان پيروى مىكردند ، بدون آنكه اين گمانشان را با معيار فطرت و عقل بسنجند و نيز هشدارى است به تمام كسانى كه در يكى از امور دين از گمان پيروى مىكنند .
وَ ما كانَ هذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرى مِنْ دُونِ اللَّهِ ؛
اين قرآن نبايد به غير خدا نسبت داده شود ، به اين دلايل :
1 . اعجازش در اسلوب و روش بيانى است ؛
2 . داراى علوم و شريعت انسانى است ؛
3 . مشتمل بر آداب اجتماعى است ؛
4 . از غيب خبر مىدهد و دلايل ديگر كه باوجود اين دلايل ، محال است قرآن از سوى غير خدا باشد .
وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ ؛
لكن كتابهاى آسمانى قبلى را تصديق مىكند .
وَ تَفْصِيلَ الْكِتابِ .
مراد از كتاب در اينجا تمام قوانينى است كه خداوند آن را به منظور تأمين سعادت دنيا و آخرت انسان تشريع كرده است .
لا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ ؛
يعنى براى هيچ خردمندى سزاوار نيست كه درباره كتاب خدا ترديد كند ، در حالى كه اين كتاب ، دربردارنده معجزات و آياتى است كه فطرت پاك و عقل سالم نسبت به آنها يقين دارد .