ساخته شده است . واژهء « احق » در اينجا به معناى سزاوار و شايسته است و براى تفضيل نمىباشد ؛ زيرا نماز خواندن در مسجد ضرار در هيچ حالتى درست نيست .
فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ .
مسجدى كه براساس تقوا ساخته شده ، اخلاصمندان به قصد برپايى نماز و عبادت خدا به آنجا مىروند و نه به منظور نفاق و توطئه عليه اسلام و پيامبرش ؛ همانند كسانى كه به مسجد ضرار مىرفتند . خداى سبحان از نماز در اينجا به طهارت تعبير كرده ؛ زيرا نماز گناهان را پاك مىكند .
در حديث آمده است : « نماز بسان رود جارى است . هركس روزى پنج بار خود را در آن شستوشو دهد ، در بدنش چركى باقى نخواهد ماند . همچنين ، اگر كسى هرروز پنج بار نماز بخواند گناهان در او باقى نمىماند » . اين بود ، آنچه من آن را از آيه فهميدم ، ولى اعتراف مىكنم كه هيچيك از مفسران ، طهارت را به نماز تفسير نكرده است و بيشتر آنان واژهء طهارت [ در آيه ] را به پاك كردن غايط به وسيلهء آب تفسير كردهاند .
أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى تَقْوى مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى شَفا جُرُفٍ هارٍ فَانْهارَ بِهِ فِي نارِ جَهَنَّمَ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ .
معناى مفردات آيه را در بخش « واژگان » بيان كرديم . هدف آيه ، بيان تفاوت ميان مسجد تقوا و مسجد ضرار است ، بدينترتيب كه ساختمان مسجد ضرار پايدار نيست و به زودى با ساكنان خود در آتش جهنم سقوط خواهد كرد ؛ نظير كسى كه ساختمانى را در لبه رودخانه و يا در مسير سيل بسازد . امّا ساختمان مسجد تقوا پايدار است و هيچچيز آن را متزلزل نمىكند و ساكنان آن در امن و امانند . بنابراين ، آيهء مورد بحث نظير اين سخن خداوند است : « دوزخيان و بهشتيان برابر نيستند ، بهشتيان همان رستگارانند » . « 1 »
در اين زمينه ، سخن يكى از مفسران خندهآور است كه مىگويد : آتش جهنم
هامش
( 1 ) . حشر ( 59 ) آيهء 20 .