با غيرمسلمان برابر مىداند نفهميديم و بدان دست نيافتيم .
خداى تعالى مىفرمايد : « دو نفر عادل را از ميان خود ، شاهد بگيريد » . « 1 » امّا نمىگويد : دو نفر از ساكنان شهر را گواه بگيريد ؛ زيرا ميزان پذيرفته شدن شهادت ، عدالت است نه شهرى بودن و يا امثال آن .
وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ مَغْرَماً .
پس از آنكه خدا يادآور شد كه در ميان اعراب ، منافقانى وجود دارند ، مىفرمايد : اين گروه از دارايىهايشان انفاق مىكنند ، لكن اين انفاق را غرامت ظالمانه مىپندارند كه در وراى آن جز زيان چيزى نيست و نيز اين سخن كه در قيامت در برابر اين انفاق پاداش داده مىشود خرافات است .
يَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوائِرَ .
آنان منتظرند كه دشمنان اسلام بر مسلمانان پيروز شوند و آرزو مىكنند كه اسلام و مسلمانان نابود گردند ، تا آنها از اين غرامت ظالمانه و زيانبار ، به نظر خودشان ، رهايى يابند .
عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ .
گروهى از مفسران گفتهاند : اين جمله نفرينى است عليه منافقان كه آنچه آنان براى مؤمنان آرزو مىكردند ، به خودشان برسد . نيز ممكن است گزارشى از حالت منافقان و عذاب و بيچارگى ايشان در روز قيامت باشد .
وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ .
خدا آنچه را آنها مىگويند ، مىشنود و آنچه را آنها پنهان مىكنند ، مىداند .
وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ قُرُباتٍ عِنْدَ اللَّهِ وَ صَلَواتِ الرَّسُولِ .
در ميان باديهنشينان نيز همچون ديگران منافقى وجود دارد كه خلاف آنچه در دلش است ابراز مىدارد و انفاق را غرامت مىپندارد و نه واجب ، چنانكه آيه پيشين بدان اشاره كرد . همچنين ، در ميان ايشان مؤمن اخلاصمندى است كه براى خدا و پاداش او ؛ و نيز بدينمنظور كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در حق او دعا كند تا خدا او را بركت دهد و بيامرزد ، انفاق مىكند ، چنانكه اين آيه بدان اشاره دارد .
أَلا إِنَّها قُرْبَةٌ لَهُمْ
هامش
( 1 ) . طلاق ( 65 ) آيهء 2 .