ضامن نيست ، مگر آنكه در حفظ مال كوتاهى و يا به آن تجاوز كرده باشد . يكى ديگر از اين احكام اين است كه هرگاه حاكم جامعالشرايطى در صدور حكم دچار اشتباه شود ، در صورتى كه براى شناخت حق تلاش خود را كرده باشد ، بر او گناهى نيست و همچنين ، هرگاه انسان مال ديگرى را ببيند كه شديدا در معرض خطر قرار دارد ، بهگونهاى كه اگر آن را رها كند ، چيزى از آن برجاى نمىماند ، بنابراين ، اگر مقدارى از اين مال را تلف كند تا مقدارى ديگر براى صاحب مال سالم بماند ، در چنين حالتى ، تلفكننده ، ضامن چيزى نيست ؛ زيرا او نيكوكار است و بر نيكوكاران راهى نيست و نيز احكام ديگرى از اين قبيل .
وَ لا عَلَى الَّذِينَ إِذا ما أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لا أَجِدُ ما أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَ أَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً أَلَّا يَجِدُوا ما يُنْفِقُونَ .
راويان و مفسران وحدت نظر دارند كه اين آيه دربارهء گروهى از مسلمانان نازل شد . وقتى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله خود را براى غزوهء تبوك آماده مىكرد ، نزد او آمدند و گفتند : اى پيامبر خدا ، ما براى رفتن با تو به جهاد ، مركبى نداريم و از آن حضرت مركبى خواستند كه آنان را به جهاد ببرد . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله فرمود : من چيزى ندارم كه شما را بر آن سوار كنم . از اينرو ، اشك از چشمان آنها جارى شد ؛ زيرا از جهاد در ركاب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله محروم مىگرديدند . آنگاه ، مفسران در نام و تعداد اين گروه دچار اختلاف شدهاند و اين ، چندان اهميّت ندارد ؛ زيرا آيه آشكارا بر وقوع اين حادثه دلالت دارد و كسى نيست كه منكر آن شده باشد .
سؤال : اين گروه از صنف فقيرانى هستند كه خداوند با اين سخن خود بدان اشاره كرده است : « و لا على الّذين لا يجدون ما ينفقون » . بنابراين ، تكرار آنچه فايدهاى دارد ؟
برخى از مفسران پاسخ دادهاند كه فقيران نه خوراك دارند و نه مركب . در حالى كه افرادى كه به خاطر عدم شركت در جهاد گريه مىكردند ، خوراك داشتند ، لكن سوارى نداشتند . ممكن است فايدهء تكرار اين باشد كه خدا مىخواهد راستگويى