شريك خود نيز دوست داشته باشد ، مگر اينكه وى به مرحلهاى رسيده باشد كه جز هدف دينى ، هدف ديگرى نداشته باشد ، طورىكه تمام منافع خود و حتّى جان و مال و خانوادهاش را در راه دين و عقيدهاش فدا كند و همين معنا ، مقصود سخن خداست كه مىگويد :
« أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ »
و نيز مقصود اين سخن خداست : « مردان مؤمن و زنان مؤمن دوستان يكديگرند . به نيكى فرمان مىدهند و از ناشايست باز مىدارند » ؛ « 1 » يعنى منفعت آنها همان امر به معروف و نهى از منكر است .
امّا آيات زير :
« كافران نيز خويشاوندان يكديگرند » . « 2 »
« و ظالمان دوستداران يكديگرند » . « 3 »
« مردان منافق و زنان منافق ، همه همانند يكديگرند . به كارهاى زشت فرمان مىدهند و از كارهاى زشت جلو مىگيرند » . « 4 »
مقصود از اين آيات آن است كه كافران ، منافقان و ستمكاران به رغم دشمنى و اختلافى كه با يكديگر دارند ، متحد و يكپارچه هستند ؛ زيرا منافع مشترك موجب گردهمايى و يگانگى صفهاى آنان مىشود و آنها را وادار مىكند تا از منافع و امتيازات خود دفاع نمايند . اين ماجرا ، چه در گذشته و چه در حال ، بارهاوبارها تكرار شده است . در تاريخ جديد ، شاهد اتحاد و تشكّل استعمارگران و استثمارگران بر ضد ملّتها و انقلابهاى ملّى هستيم و اين بهرغم اختلاف و رقابتى است كه كشورهاى استعمارى و شركتهاى انحصارگر بر سر سودهاى كلان با يكديگر دارند . در تاريخ كهن نيز مىبينيم كه مشركان عرب ، يهوديان حجاز و منافقان با يكديگر اتحاد مىكردند تا عليه اسلام و مسلمانان بجنگند و براى اين اتحاد ، هيچ
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 71 .
( 2 ) . انفال ( 8 ) آيهء 73 .
( 3 ) . جاثيه ( 45 ) آيهء 19 .
( 4 ) . توبه ( 9 ) آيهء 67 .