1 .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ .
مقصود آيه ، مهاجران نخستين است . خداوند آنان را با ويژگىهايى چون داشتن ايمان ، هجرت از وطن و جهاد در راه خدا با جان و مال ، وصف كرده است و بر اثر همين فداكارىها و نه صرفا به سبب داشتن عقيده ، قرآن كريم آنان را ستايش كرده و از پاسخ مثبت آنها به دعوت خدا و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فراوان سخن گفته است .
سؤال : فرض آن است كه مهاجران در حالى وارد مدينه شدند كه چيزى از مال با خود نداشتند و به همين دليل ، انصار آنان را در منزلهاىشان جاى دادند و در خوراك و پوشاك آنها را بر خود ترجيح دادند و خداوند هم به اين موضوع اشاره مىكند :
« وَ الَّذِينَ آوَوْا » .
بنابراين ، مالى كه آنان با آن در راه خدا جهاد كردند از كجا آمد ؟
پاسخ : اولا ، ثروتمندان مهاجر ، پيش از هجرت به فقيران مسلمان بخشش مىكردند .
ثانيا ، آنان از شهرهايشان هجرت كردند و خانه و كشتزارهاى خود را براى خدا رها كردند و مشركان آنها را به غارت بردند و چيزى از اين فداكارى بالاتر نيست كه انسان خانه و زمينش و همهء آنچه را براى زندگى خود و اولادش گرد آورده براى خدا از دست بدهد .
2 .
وَ الَّذِينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ .
اينان همان انصارند .
خداوند آنان را چنين وصف مىكند كه آنها پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و كسانى را كه به همراه او هجرت كردند در منزلهاى خود جاى دادند و ايشان را بر خود و فرزندان خود ترجيح دادند و نيز همانها بودند كه با كسانى كه با پيامبر و همراهانش سر سازش داشتند ، سازش مىكردند و با دشمنان آنان دشمنى . ازاينرو ، خدا آنان را با اين ويژگى بر ديگران برترى داد تا آنجا كه در طول تاريخ به لقب « انصار » ملقب شدند .
اين سخن خدا :
أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
به مهاجران و انصار با هم اشاره دارد و نيز گوياى آن است كه هركدام از آنها به يارى و دفاع از ديگرى مىپرداخت . در