افتاد و نه صرفا خود پيروزى .
وَ إِنَّ اللَّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ .
بر خداوند چيزى از گفتارها و كردارها و آنچه در دلها خطور مىكند پنهان نيست .
إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنامِكَ قَلِيلًا وَ لَوْ أَراكَهُمْ كَثِيراً لَفَشِلْتُمْ وَ لَتَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ .
اين ، معجزهء ديگرى براى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله است ؛ بدين ترتيب كه خداوند به او در خواب نشان داد كه مشركان هم از لحاظ تعداد و هم از لحاظ تجهيزات اندك و ناتوانند و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اين موضوع را به صحابه اطلاع داد و آنان شادمان و تشويق شدند و اگر خداوند دشمنان را به پيامبر نيرومند نشان مىداد ، ارادهء مسلمانان سست مىشد و در جنگ دچار ضعف و اختلاف مىگرديدند و در اين صورت ، شكست آنها اجتنابناپذير بود .
وَ لكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ ،
يعنى خداوند شما را از اين مشكل در امان داشت و به بندگان مؤمنش لطف كرد .
إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ ؛
يعنى خدا مىدانست كه اگر مسلمانان احساس كنند تعداد دشمن زياد است ، از جنگ هراسان خواهند شد . ازاينرو ، خداوند در خواب به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نشان داد كه دشمن كم و ضعيف است و بدين سبب ، احساس ترس را از دلهاى آنان دور كرد .
وَ إِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا .
خداوند آنان را در نظر شما اى مسلمانان ! اندك جلوه داد تا ارادهء شما را استوار و محكم سازد و با دشمنان خود با كمال شجاعت و پايدارى بجنگيد .
وَ يُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ .
و شما را هم در نظر آنها اندك نمايانيد تا آنان براى جنگيدن با شما بيش از حد ، خود را آماده نكنند و اينچنين هم بود ؛ زيرا ابو جهل گفت : « اصحاب محمّد صلّى اللّه عليه و آله يك لقمهء جويده شده است » .
سرانجام اين تحقير و خودخواهى ، بيچارگى و خوارى بود و اتفاقات و رويدادها ثابت كرده كه بزرگترين سلاح در دست دشمن آن است كه وى را بىاهميت بدانى و آمادگى لازم براى رويارويى با او را كسب نكنى .
لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولًا .
مفسران گفتهاند : سبب تكرار اين جمله آن است كه در آيهء نخست براى بيان علّت جمع ميان مسلمانان و مشركان در جنگ بدون وعدهء