مقامش را در آخرت بالا مىبرد و گاه پاداش هر دو جهان را به او عطا مىكند و انسان آلوده و گناهكار را خوار مىسازد و در آخرت كه خانهء بازپرسى و كيفر است ، او را مجازات مىكند و گاهى ، چنانچه حكمتش اقتضا كند ، او را در همين دنيا گرفتار نوعى عذاب خواهد كرد .
وَ يَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعاً فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ .
مراد از
« الْخَبِيثَ »
جنس خبيث است ؛ يعنى هركس كه اين نام بر او منطبق مىشود ؛ زيرا خدا مىگويد :
« أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ » .
معناى آيه اين است : خداوند تمام ناپاكان را در فرداى قيامت گرد مىآورد طورىكه برخى بالاى برخى ديگر قرار دارند و سوار يكديگرند و آنگاه آنان را در آتش جهنّم مىافكند ؛ چنانكه هيزمكش ، هيزم را با طناب خود مىبندد و سپس آن را در آتش مىسوزاند : « امّا آنان كه از حق دورند ، هيزم جهنّم خواهند بود » . « 1 »
أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ .
و كدامين زيان بزرگتر از اين است كه انسان با گوشت و خونش هيزم آتشى گردد كه خداوند آنرا برافروخته تا خشم خود را بر كسى فروريزد كه به پروردگار و وجدانش خيانت كرده است . پروردگارا ! ما از عذاب تو بيم داريم و به تو پناه مىبريم و تو همان كريمى هستى كه هركس به كرم و رحمتت پناه آورد ، او را طرد نمىكنى .
قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ .
خطاب متوجّه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است .
خدا به او دستور مىدهد كه كافران را نصيحت كند و به آنها بگويد : در توبه به رويشان باز و فرصت ، پس از كفر و دشمنى با خدا و پيامبر موجود است و اگر آنان توبه كنند ، خدا هم توبه آنها را مىپذيرد ؛ زيرا اسلام چنانكه در حديث آمده آنچه را پيش از آن انجام شده ، مىپوشاند .
وَ إِنْ يَعُودُوا ؛
و اگر پس از بيان و امنيت يافتن ، باز هم به دشمنى با خدا و پيامبر برگردند و براى جنگ با اسلام و پيروانش گرد هم آيند و اموالشان را در راه بازگرداندن مردم از راه خدا و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خرج كنند
فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ
هامش
( 1 ) . جنّ ( 72 ) آيهء 15 .