واژگان
الزّحف : اندكاندك نزديك شدن .
الْأَدْبارَ
: جمع دبر ، به معناى پشت سر و در اينجا مراد هزيمت است .
المتحرّف للقتال : صاحب البحر المحيط گفته است : مقصود از « متحرف للقتال » كسى است كه پس از فرار كردن حمله مىكند ، و ابتدا به دشمن خود نشان مىدهد كه شكست خورده است بعد به او حمله مىآورد .
مُتَحَيِّزاً إِلى فِئَةٍ :
كسىكه از گروهى از مسلمانان نگهدارى مىكند .
المأوى : پناهگاه .
الموهن : تضعيفكننده .
اعراب
« زَحْفاً »
به معناى « زاحفين » و حال از
« الَّذِينَ كَفَرُوا » .
« الْأَدْبارَ »
مفعول دوم براى
« تُوَلُّوهُمُ »
.
« مُتَحَرِّفاً
أَوْ مُتَحَيِّزاً »
، هر دو حال از واو
« تُوَلُّوهُمُ »
.
« ذلِكُمْ »
خبر مبتداى محذوف و تقدير آن : « الأمر ذلكم » بوده است .
« أَنَّ اللَّهَ مُوهِنُ »
به مصدر تبديل مىشود و خبر از مبتداى محذوف ، يعنى « كون اللّه موهنا كيد الكافرين » و اين جمله عطف است بر جملهء « الأمر ذلكم » .
تفسير
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبارَ .
گفته مىشود :
« زحف العسكر » ؛ يعنى سپاه عازم ميدان نبرد شد . قبلا گفته شد كه مشركان به قصد نبرد با مسلمانان از مكه بيرون آمدند . اين آيه يكى از آموزشهاى جنگى است و به مسلمانان دستور مىدهد كه در برابر دشمن خود پايدارى كنند و هرگاه قصد جنگ با