كاروان و اموال آن است . آنها آن را بر جنگ و جهاد در راه خدا ترجيح دادند ؛ لكن خداوند صلاح آنان و اسلام را اراده كرد و شرك و ستم را سركوب نمود .
وَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ .
مراد از « حق » در اينجا پيروزى مسلمانان بر مشركان است و مراد از « كلماته » ، وعدهء خداوند به اينكه يكى از دو گروه از آن مسلمانان باشد . معناى آيه اين است : شما اى مسلمانها ! متاعى را كه از بين رفتنى است خواستيد ، در حالىكه خدا خواست تا شما را بر سران قريش ، كه دشمنان خدا و دشمنان شما هستند ، پيروز گرداند و آنها را با دست شما به هلاكت برساند و نيز كافران را ريشهكن كند و وعدهء پيروزى را كه به شما داده بود تحقق بخشد . پس كدام يك از اين دو براى شما بهتر است : عزّت و كرامت ، يا شتران و بارهاى آنها ؟
لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ .
مراد از « حق » در آيهء پيشين
أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ
پيروزى مسلمانان بر قريش بود و مراد از « حق » در اينجا ، اسلام است . همچنين مراد از « مجرمون » دشمنان اسلام و مقصود از « باطل » ، شرك است . ثابت كردن حق ، يا با علنى و آشكار كردن آن است ، يا با پيروزى طرفدارانش و يا با هر دو . از بين بردن باطل نيز يا با آشكار كردن آن است ، يا با خوار ساختن طرفداران آن و يا با هر دو . روشنترين تفسير براى آيه مزبور ، اين سخن خداوند است : « او كسى است كه پيامبر خود را براى هدايت مردم فرستاد ، با دينى درست و برحق ، تا او را بر همهء دينها پيروز گرداند ، هرچند مشركان را خوش نيايد » . « 1 »
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 33 .