و معنايش اين است : خداوند از پشت بنى آدم ، نسل ايشان را بيرون آورد .
« بَلى »
حرف جواب است كه نفى را باطل مىكند . به عنوان مثال : وقتى گويندهاى به شما بگويد : « ليس لى عندك درهم ؛ از من درهمى نزد شما نيست » و شما در پاسخ او بگوييد :
« بَلى »
، اين حرف بهمعناى اقرار وجود درهم در نزد شماست ؛ امّا اگر بگوييد : « نعم » ، به معناى اعتراف نيست . ازاينرو ، گفتهاند : اگر آنان در پاسخ :
« أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ » ،
مىگفتند : « نعم » ، هرآينه كافر مىشدند . مصدر ريختهشده از
« أَنْ تَقُولُوا » ،
مجرور به اضافه است كه مضاف آن مفعول لاجله محذوف است ؛ يعنى :
« مخافة قولكم » .
عالم ذر
وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ .
در ميان مسلمانان گروهى است كه به وجود « عالم ذر » با استناد به اين آيه و برخى از روايات عقيده دارند . معناى عالم ذر از ديدگاه اين گروه آن است كه خداوند پس از آنكه آدم را آفريد ، همهء مردان و زنانى را كه از صلب او - در آينده - از آدم اوّل تا فرجام جهان بهوجود مىآيند بيرون آورد و تمام آنها را به صورت ذرّه ، يكباره و يك جا گرد آورد و آنگاه به آنها گفت : آيا من پروردگارتان نيستم ؟ گفتند : بله ، تو پروردگار ما هستى . پس از اين اعتراف ، خداوند آنها را به صلب آدم برگردانيد . ما نيز با كسانى خواهيم بود كه به وجود عالم ذر ايمان دارند ، مشروط بر اينكه به پرسشهاى زير پاسخ دهند :
1 . خدا اين نسل را در كجا گرد آورد ؟
2 . آيا آنها را در همين زمين گرد آورد و يا در جايى ديگر ؟
3 . آيا اين زمين گنجايش همهء آنها را داشته است ؟