سودى دارد ، درحالىكه آنان نه از گناه خوددارى مىكنند و نه ترسى به خود راه مىدهند . آنها را واگذاريد ، خداوند يا ريشهء آنها را از زمين مىكند و يا آنان را با عذاب دردناك باقى مىگذارد . گروه امر به معروف گفتند :
مَعْذِرَةً إِلى رَبِّكُمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ؛
يعنى ما آنها را از منكر نهى مىكنيم تا خدا بداند كه ما با آنها مخالف هستيم و از كارهايشان نفرت داريم و درعينحال ، اميدواريم كه آنها از نهى و اندرزهاى ما سود ببرند .
فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَ أَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذابٍ بَئِيسٍ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ .
ضمير در
« نَسُوا »
،
« ذُكِّرُوا »
،
« ظَلَمُوا »
و
« يَفْسُقُونَ »
به نافرمانان و گناهكاران برمىگردد و ضمير
« يَنْهَوْنَ »
به گروه امر به معروف و نهى از منكر بر مىگردد . خداوند گناهكاران را با عنوان فاسقان وصف كرده است ؛ زيرا آنان از فرمان پروردگار خود سرپيچى كردند و نيز با عنوان ظالمان ؛ زيرا هركس از دستور پروردگارش سرپيچى كند به خود ستم نموده است . معناى آيه اين است : خدا گناهكاران را به سبب گناهشان مجازات مىكند و فرمانبرداران را به سبب فرمانبردارى آنها نجات مىدهد .
فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ .
خداى سبحان آن گناهكاران را مجازات كرد ؛ زيرا آنها را به صورت بوزينگان درآورد . در روايتى آمده است : آنها به مدّت سه روز به همين صورت باقى ماندند و آنگاه هلاك شدند ؛ زيرا موجودى كه مسخ شود بيشتر از اين مدّت زندگى نمىكند و چيزى از جنس آن هم به دنيا نمىآيد .
سؤال : سنّت خدا بر اين جارى شده است كه گناهكار را به سبب گناهش در دنيا مجازات نكن و افزون بر آشكار بودن اين مدّعا ، سخن خدا نيز بر اثبات آن گواهى مىدهد : « اگر خدا بخواهد مردم را به سبب كارهايى كه كردهاند بازخواست كند ، بر روى زمين هيچ جنبندهاى باقى نگذارد . . . » . « 1 » بنابراين ، چگونه خدا كسانى را كه در
هامش
( 1 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 45 .