معاويه در سال 59 ه . مردم را گرد آورد تا با فرزندش يزيد بيعت كنند . مردى از قبيلهء ازد برخاست و گفت : اگر اين مرد ( به معاويه اشاره كرد ) ، اين ( با اشاره به يزيد ) به جاى اوست و هر كس نپذيرد با اين مواجه خواهد شد و شمشيرش را تكان داد . سپس معاويه به او گفت : بنشين . تو از بهترين سخنوران مردم هستى .
قالُوا إِنَّا إِلى رَبِّنا مُنْقَلِبُونَ
هرچه مىخواهى بكن كه ما به تو و به كشتار تو اهميت نمىدهيم ؛ زيرا ما به ديدار و عدالت پروردگار خود يقين داريم و هر كس كه به ديدار خدا ايمان داشته باشد ، چنين موضعى خواهد داشت و حتى شهادت را سعادت و وسيلهاى براى خشنودى و پاداش خداوند مىداند ؛ امّا كسانى كه از مرگ در راه خدا مىترسند و از آن فرار مىكنند ، افرادى هستند كه تنها از لحاظ تئورى به ديدار خدا ايمان دارند و از لحاظ عملى به او كافرند .
وَ ما تَنْقِمُ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِآياتِ رَبِّنا لَمَّا جاءَتْنا .
اين سخن جادوگران نوعى هشدار به فرعون است ؛ زيرا معنايش اين است كه [ اى فرعون ! ] تو از ما خشمگين نمىباشى ! بلكه تنها از خدا و پيامبرش خشمگين هستى ؛ چرا كه ما هيچ گناهى نداريم جز اينكه به خدا و پيامبرش موسى ايمان آورديم : « آيا نمىدانند كه هر كس با خدا و پيامبرش مخالفت مىورزد جاودانه در آتش جهنم خواهد بود و اين رسوايى بزرگى است » . « 1 »
رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَيْنا صَبْراً .
در چنين موقعيّتى ، شكيبايى در كشته شدن و شكنجه شدن ، پسنديده است ؛ زيرا در راه خدا مىباشد . جادوگران از خداى سبحان خواستند كه اين فضيلت را به آنان عطا كند تا مبادا اعصاب آنان خرد شود و هنگامى كه اثر ضربهء شمشير را در بدن خود احساس كنند ارادهشان متلاشى گردد .
وَ تَوَفَّنا مُسْلِمِينَ ؛
ما را در حالى بميران كه در برابر تو و پيامبرت تسليم باشيم و به شكنجه و عذاب در راهت خشنود .
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 63 .