شَيْءٍ .
اين ، صفت دوم براى كتاب موسى عليه السّلام است و نشان مىدهد كه اين كتاب تمام احكامى را كه مورد نياز مردم آن عصر بود ، دربرداشت . خدا مىگويد : « براى او [ موسى ] در آن الواح هرگونه اندرز و تفصيل هرچيز را نوشتيم » . « 1 »
وَ هُدىً وَ رَحْمَةً .
هدايت و رحمت ، دو ويژگى ديگر براى كتاب موسى مىباشند : مردم با هدايت ، حق و نيكى را مىشناسند و با رحمت ، آرام و خوش زندگى مىكنند .
لَعَلَّهُمْ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ .
ضمير
« يُؤْمِنُونَ »
به بنى اسرائيل برمىگردد و معنايش اين است : ما به موسى كتابى داديم كه تمامى اوصاف نامبرده را در خود دارد ، تا قوم او به خدا و نيز پاداش و كيفر او ايمان بياورند . لكن آنان ، همچنان بر دشمنى پاىفشردند و گفتند :
« اى موسى ! هرگز به تو ايمان نمىآوريم ، مگر اينكه خدا را آشكارا ببينيم » . « 2 » و بر فرض اينكه آنان خدا را آشكارا ببينند - كه فرض محال ، محال نيست - بازهم خواهند گفت : اين خدا نيست ؛ زيرا جنيه [ - واحد پول مصر ] و دلار نيست .
وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ .
« هذا »
اشاره به قرآن كريم دارد ؛ زيرا قرآن بابركت است و بسيار نيكى و سود به مردم مىرساند .
فَاتَّبِعُوهُ وَ اتَّقُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ؛
از آنچه اين كتاب به شما دستور داده ، پيروى و از آنچه شما را نهى كرده پرهيز كنيد ، تا رحمت آن در دنيا و آخرت شامل حال شما گردد .
أَنْ تَقُولُوا إِنَّما أُنْزِلَ الْكِتابُ عَلى طائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنا وَ إِنْ كُنَّا عَنْ دِراسَتِهِمْ لَغافِلِينَ .
خطاب در
« أَنْ تَقُولُوا »
متوجّه مشركان عرب است . مراد از « كتاب » تورات و انجيل و مراد از « دو طايفهء اهل كتاب » يهود و نصاراست . ضمير
« دِراسَتِهِمْ »
به اهل كتاب بر مىگردد و معناى آيه اين است : اى گروه عرب ! ما قرآن را به زبان خودتان و بر مردى كه از شماست و در ميان شما زندگى مىكند ، فروفرستاديم ، تا براى شرك آوردنتان بهانه نياوريد كه خدا از آسمان به زبان خودمان كتابى نازل نكرده و تنها بر يهود و
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 144 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 55 .