اعراب
« كَما أَنْشَأَكُمْ » .
كاف به معناى « مثل » و صفت براى مفعول مطلق محذوف يعنى :
« يستخلفكم استخلافا مثل أنشأكم » .
« إِنَّ ما تُوعَدُونَ » .
« ما »
اسم
« إِنَّ »
و
« لَآتٍ »
خبر آن .
تفسير
وَ رَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ .
پس از آنكه خداوند بيان كرد ، از مردم برحسب كارهايشان بازپرسى مىكند و « براى هريك برابر اعمالى كه انجام دادهاند درجاتى است » ، اينك اشاره مىكند كه او از جهانيان بىنياز مىباشد و فرمانبردارى كسى كه از او فرمان مىبرد براى او سودى و نافرمانى كسى كه از فرمانش سرباز مىزند برايش زيانى نخواهد داشت ، بلكه تمام جهان نياز به رحمت او دارد ؛ زيرا او سبب نخست براى وجود اين جهان است .
إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ ؛
اگر بخواهد شما را مىبرد چرا كه او بىنياز از شماست .
وَ يَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُمْ ما يَشاءُ
و كسانى را جايگزينتان خواهد كرد كه بيشتر از شما از او فرمان مىبرند ؛ لكن او بهسبب بخشش و بزرگوارىاى كه دارد به شما مهلت داده است .
كَما أَنْشَأَكُمْ مِنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ آخَرِينَ ؛
همانگونه كه به آسانى شما را از نسل گذشته آفريده بر او آسان خواهد بود كه نسل جديدى ، از شما و يا از ديگران بيافريند . هدف از اين آيه آن است كه خداوند كافران و كينهتوزان را به هلاكت و نابودى تهديد مىكند ، همانگونه كه قوم نوح ، عاد و ثمود را نابود كرد .
إِنَّ ما تُوعَدُونَ لَآتٍ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ .
خداوند پس از آنكه كافران را از عذاب دنيا بيم مىدهد ، آنها را از قيامت و عذاب آن نيز مىترساند ؛ قيامتى كه هيچ ترديدى در آن نيست و هيچكس نمىتواند از آن فرار كند جز به سوى خداوند يگانه .
قُلْ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنِّي عامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ تَكُونُ لَهُ عاقِبَةُ الدَّارِ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ .
پس از آنكه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اعراب جاهلى را به اسلام فراخواند و