تقليدهاى كوركورانه و هوسها ، و همينها مصداق اين سخن خدايند : « كسانىكه به سخن گوش مىدهند و از بهترين آن پيروى مىكنند ، ايشانند كسانىكه خدا هدايتشان كرده و اينان خردمندانند » . « 1 » جملهء
« أُولُوا الْأَلْبابِ »
( خردمندان ) نشان مىدهد كه خدا آنان را هدايت كرده ؛ زيرا آنها صاحبان خردند و خدا بندهاش را به سوى هدايت مىكشاند به سبب حكمتى كه در ذات خود اين بنده نهفته است .
همچنين ، اينان مقصود اين سخن خدا هستند : « و چون سخن هدايت شنيديم بدان ايمان آورديم » . « 2 » و نيز مقصود اين آيه مىباشند : « اى پروردگار ما ! شنيديم كه ندادهندهاى به ايمان فرامىخواند كه به پروردگارتان ايمان بياوريد و ما ايمان آورديم » . « 3 » وقتى خداى سبحان نيكى را از اين دسته مشاهده كرد ، به هدايت ايشان افزود و با توفيق و عنايت خود به آنان كمك كرد . خداى تعالى مىفرمايد : « و خدا بر هدايت آنان كه هدايت يافتهاند خواهد افزود » . « 4 » و نيز مىگويد : « آنان كه هدايت يافتهاند ، خدا بر هدايتشان مىافزايد و پرهيزگارىشان ارزانى مىدارد » . « 5 » آرى ، چنين است كه وقتى استاد در شاگرد خود زيركى و فعاليّت ببيند ، او را تشويق مىكند و به او توجه بيشترى نشان مىدهد .
دستهء دوم : افرادى كه سينههايشان براى پذيرفتن حقّ گشوده نيست ؛ بدينسبب كه آنان نادان و افق دلهايشان تنگ است و يا بديندليل كه حقّ با منافع و سودها و يا با آداب و سنّتهايشان در تضاد است و همينها مصداق آيات زير هستند : « . . .
پس واى بر سختدلانى كه ياد خدا در دلهاشان راه ندارد ! . . . » . « 6 » « از سوى پروردگارشان برايشان هيچ اندرز تازهاى نيامد ، جز آنكه آن را شنيدند و سرگرم
هامش
( 1 ) . زمر ( 39 ) آيهء 18 .
( 2 ) . جن ( 72 ) آيهء 13 .
( 3 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 193 .
( 4 ) . مريم ( 19 ) آيهء 76 .
( 5 ) . محمّد ( 47 ) آيهء 17 .
( 6 ) . زمر ( 39 ) آيهء 22 .