است . لكن اقرارشان بىفايده است و جز كيفر عادلانه و عذاب براى منكران و كافران باقى نمانده است .
قالَ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ
آرى ، اين است كيفر هركس كه دنيا را بر آخرت ترجيح دهد و حق را به جهت خواستههاى نفسانى خود پنهان كند .
سؤال : اين سخن خدا :
« أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ »
و سخن او :
« فَذُوقُوا الْعَذابَ »
با آيهء 174 از سوره بقره :
« وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ ؛
خدا با آنها در روز قيامت سخن نمىگويد » سازگارى ندارد ؟
پاسخ : مقصود از آيهء [ 174 در سورهء بقره ] آن است كه خدا با آنان به چيزى كه موجب خوشحالى آنها شود سخن نمىگويد ، بلكه به چيزى با آنان سخن مىگويد كه باعث ناراحتى ايشان مىگردد ؛ چنانكه در اين آيه و نيز در آيهء 109 از سورهء مؤمنون مشاهده مىكنيم : « گويد : در آتش گم شويد و با من سخن مگوييد » .
قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّهِ ؛
كسانى كه لقاى خدا را تكذيب كردند زيان ديدند و كسانى كه به او ايمان آوردند رستگار شدند .
حَتَّى إِذا جاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قالُوا يا حَسْرَتَنا عَلى ما فَرَّطْنا فِيها .
امام صادق عليه السّلام فرمود : « ثمرهء تفريط پشيمانى است و ثمرهء احتياط ، سلامت » .
وَ هُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزارَهُمْ عَلى ظُهُورِهِمْ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ .
اوزار به معناى گناهان است و حمل گناهان بر پشت كنايه است از همراه بودن اين گناهان با صاحب خود . چنانكه گفته مىشود : فلانى را شيطان سوار شده است ؛ يعنى شيطان از او جدا نمىشود . معناى آيه اين است كه تكذيبكنندگان حق در قيامت از همهء مردم بدحالترند . برخى از مفسّران جديد مىگويند :
« بلكه وضعيت چهارپايان از منكران حق بهتر است ، چراكه چهارپايان بار سنگين را برمىدارند ؛ لكن اين گروه گناهان را برمىدارند و ديگر آنكه بار چهارپايان را سرانجام پايين مىآورند و آنها رها مىشوند و به استراحت مىپردازند ؛ امّا اين گروه با گناهان خود به جهنم مىروند » .
وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ .
نظير آن ، در آيهء 185 از آل عمران ج 2 بيان گرديد .