در اصل « إلّا كلاما رمزا » بوده و
« كَثِيراً »
نيز اينگونه است ؛ بدين معنا كه در تقدير « ذكرا كثيرا » بوده است .
تفسير
هُنالِكَ دَعا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً .
پيشتر گفته شد كه زكريا شوهرخالهء مريم مادر عيسى عليه السّلام بود و همو سرپرستى مريم را به عهده داشت .
وى فرزندى نداشت و هنگامى كه شايستگى مريم و كرامات او را مشاهده كرد ، عاطفهء پدرى و حبّ فرزند در ذهنش تحريك شد . ازاينرو ، به خدا روى آورد و به دعا و زارى پرداخت تا خداوند اين خواستهء او را برآورده سازد . خداوند سبحان نيز دعاى او را مستجاب كرد :
فَنادَتْهُ الْمَلائِكَةُ وَ هُوَ قائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرابِ أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيى مُصَدِّقاً بِكَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ سَيِّداً وَ حَصُوراً وَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ .
« يحيى » اسمى است كه خداوند ، وى را پيش از آنكه به دنيا بيايد ، به آن ناميد ؛ چنانكه در سورهء مريم آيهء 7 آمده است : « پيش از او كسى به اين اسم ، نامگذارى نشده بود » . بنابراين ، نيازى نيست كه ما بحث كنيم آيا اين نام عبرى است يا عربى ، آنسان كه برخى از تفاسير به بحث در اينباره پرداختهاند . البتّه ، بايد يادآور شد مصدر كلمهء « يحيى » در زبان عربى ، « حيات » است . از آنجا كه خداوند نازايى مادر او را بر طرف كرد [ و گويى او را زنده نمود ] نام او با اين عمل تناسب دارد .
« مُصَدِّقاً بِكَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ » .
برخى گفتهاند :
« كَلِمَةُ اللَّهِ »
اشاره است به عيسى عليه السّلام كه خداوند او را با كلمهء
« كُنْ »
[ باش ] و بدون پدر آفريد ؛ لكن [ به نظر نگارنده ]
« كَلِمَةُ اللَّهِ »
معناى عامّى دارد ازاينرو بهتر است گفته شود : مراد از آن ، تمام آيات و احكام خداوند است .
نويسندهء مجمع البيان گفته است : يحيى شش ماه بزرگتر از عيسى و نيز نخستين