را حفظ مىكند كه به كرامت ديگرى تجاوز نكند و اگر تجاوز كند ، حفظ كرامت و حرمت از او سلب مىشود و هتك و تحقير او جايز مىگردد .
شايان ذكر است كه ظلم تنها به حكّام جور و اطرافيان آنان اختصاص ندارد ، زيرا هرانسانى كه به زبان و يا به عمل بر ديگرى ستم كند ، يا حقش را به او نپردازد و يا او را معطل كند ، ظالم محسوب مىشود . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « امروز و فردا كردن كسى كه توان پرداخت دين را داشته باشد ، ستم است » . در حديث ديگر است : « كسى كه توان پرداخت دين را داشته باشد و نپردازد ، هتك آبرويش جايز است » . اهل بيت عليهم السّلام از جد خودشان روايت كردهاند : « كسى كه در رفتار با مردم به آنان ستم نكند ، و با آنان سخن بگويد و دروغ نگويد ، و به آنان وعده دهد و تخلف نكند ، از كسانى به شمار مىرود كه جوانمردىاش به كمال رسيده ، برادرى با او واجب شده و غيبت او حرام گشته است » . حتى انسانى كه دروغ بگويد و به وعدهاش وفا نكند احترام ندارد . اسلام تا زمانى حقوق فرد را حفظ مىكند كه او هم حقوق انسانيت را كه در او و ديگران تبلور يافته ، رعايت كند و تا زمانى كه به حقوق ديگران اهانت كند ، اهانت به حقوق او نيز جايز است .
إِنْ تُبْدُوا خَيْراً أَوْ تُخْفُوهُ .
اين آيه مردم را در انجام دادن كار خير به صورت مخفيانه و علنى تشويق مىكند .
أَوْ تَعْفُوا عَنْ سُوءٍ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا قَدِيراً .
آرى ، بخشيدن گناهكار در صورتى خوب است كه براى او خير باشد و به جامعه هم ضررى وارد نكند ؛ امّا اگر بخشيدن ، سبب تشويق گناهكار به گناه و نيز موجب انتشار فساد در جامعه شود ، در اينصورت ، بايد وى مجازات گردد ، و گرنه نظم جامعه به هم مىخورد ؛ اشرار حاكم مىشوند و زندگى غير ممكن مىگردد . خداوند فرموده است :
« وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ ؛
قصاص باعث تأمين زندگى شما مىشود ، اى صاحبان خرد ! » .
و نيز فرموده است :
« وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ ؛
بكشيد آنان را تا فتنهاى نباشد . . . » .