تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ . هنگامى كه مسلمانان نخستين به دعوت اسلام لبّيك گفتند و بدان عمل كردند ، خداوند به آنان قدرت و حكومت بخشيد . وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ . خداوند ملك را از چنگ ايرانيان و روميان به دليل كفرشان به خدا و حق درآورد . مراد از وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ ، مسلمانان است و از وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ ايرانيان ، روميان و عربهاى مشرك است . بِيَدِكَ الْخَيْرُ . منظور از دست خدا ، قدرت اوست . واژهء « خير » تمام آنچه را منفعت حلال دارد ، شامل مىشود ؛ خواه منفعت مادّى باشد ، خواه معنوى . خداوند متعال ، خير و منافع فراوانى را به بركت اسلام نصيب مسلمانان ساخت . إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . از جمله دلايل قدرت خداى سبحان اين است كه حكومت را از زورمندان گرفت و به ضعيفان بخشيد . تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ . افلاك به قدرت و عنايت خدا به حركت درمىآيند و برخى پيرامون برخى ديگر مىچرخند درنتيجه [ در طول سال ] فصول متعدّد به وجود مىآيد : در يك فصل از روز مىكاهد و به شب مىافزايد تا آنجا كه طول شب به پانزده ساعت افزايش و طول روز به نه ساعت كاهش مىيابد . در فصل ديگر از شب مىكاهد و به روز مىافزايد تا آنجا كه روز به پانزده ساعت و شب به نه ساعت مىرسد . وَ تُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ . از اين قبيل است بيرون آوردن مؤمن از كافر و عزيز از ذليل . وَ تُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ . از اين قبيل است زاده شدن كافر از مؤمن و ذليل از عزيز . وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ . هركه را بخواهد كاملا بدون حساب روزى مىدهد ، چنانكه به مسلمانان صدر اسلام ، به بركت دين اسلام حكومت و مقام و الا بخشيد . در اينجا ممكن است اين سؤال پيش آيد : آيا قدرت و سلطنت حاكم ستمگر نيز از خدا و به اراده و مشيّت اوست ؟ پاسخ اين سؤال را شما مىتوانيد در تفسير آيهء 246 سورهء بقره بيابيد .
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى )ج ٢ — صفحة 69
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٦٩