قضيه برعكس است . بنابراين ، سرّ آن چيست ؟
اين پرسش و پاسخ آن ، به تفصيل در تفسير آيهء 137 سورهء آل عمران تحت عنوان « شكست ژوئن » گذشت ؛ امّا در اينجا با الهام از خطبهء امام على عليه السّلام تحت عنوان « من خطبة له عليه السّلام في المكاييل و الموازين » به شيوه ديگرى پاسخ مىدهيم .
گزيدهء پاسخ اين است كه حشرهء مسمومكننده در مكانهاى آلوده و كثيف ، زندگى و رشد مىكند . همچنين شيطان در جايى مىتواند مكر خود را به كار ببرد كه جامعه فاسد باشد . در چنين جامعهاى است كه شيطان نيروهايش را تقويت و دامهايش را پر مىكند . از سخنان امام عليه السّلام چنين برمىآيد كه شيطان در جايى پيروز مىشود كه در جامعه فقيرانى تيرهبخت و ثروتمندانى خلافكار ، كه از پرداخت حقوق بر ذمّهء خود سرپيچى مىكنند ، وجود داشته باشند . سخنان امام عليه السّلام ، چنين است :
« اين زمانى است كه نيروهاى شيطان در آن تقويت و مكر او فراگير و شكارش آسان مىشود . در ميان مردم به هرسو بنگرى آيا ، جز فقيرى كه از فقر رنج مىبرد ، يا ثروتمندى كه نعمت خدا را به كفر تبديل ، يا بخيلى كه از دادن حقّ خدا خوددارى مىكند و يا خلافكارى كه گويى گوشهايش ناشنواست مىبينى ؟ كجايند نيكان و صالحان شما ؟ كجايند آزادگان و بخشندگان شما ؟ كجايند آن كسانىكه در كسب خود ، خدا را در نظر مىگيرند و داراى اعتقاداتى پاك هستند » تا آنجا كه مىگويد : « آيا با اين وضعيت مىخواهيد در جوار قدس الهى قرار گيريد و عزيزترين اولياى خدا در نزدش باشيد . . . ؟ خدا لعنت كند كسانى را كه به معروف امر و خود ، آن را ترك مىكنند و نيز كسانى را كه از منكر نهى و خود ، بدان عمل مىكنند » .
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — صفحة 597
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٥٩٧