براى اثبات عظمت و انساندوستى اسلام به دشمنى يهود كه گفتند : « دست خدا بسته است » استدلال نكردهاند ؛ چراكه دشمنى آنان با اسلام و با هركسى كه كلمهء لا إله إلّا اللّه را بر زبان مىآورد بر هيچكس پوشيده نيست .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ آمِنُوا بِما نَزَّلْنا مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ .
ظاهر خطاب هم يهود و هم نصارا را دربر مىگيرد ؛ زيرا تمامى آنها از اهل كتابند . برخى گفتهاند : به قرينهء سياق آيه ، خطاب تنها به يهود اختصاص دارد . مراد از
« بِما نَزَّلْنا »
قرآن كريم است ؛ زيرا قرآن ، تورات را آنگونه كه بر موسى نازل شده و انجيل را آنگونه كه بر عيسى نازل شده است ، تصديق مىكند .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله يهود را به اين عنوان كه اسلام حقيقتى است از سوى خدا ، دعوت كرد و براى اثبات آن ، بارها و بارها دليل و بيّنه آورد ؛ لكن يهود را به حقّ و دلايل آن كارى نيست . آنها جز به سرمايه و سود آن ايمان ندارند . آنان سود نقد را نه در اسلام مىبينند و نه در تورات ، بلكه تنها آن را در احتكار ، ربا ، غارت ، غش ، نيرنگ ، فحشا ، قمار ، گسترش جنگ و فتنه و . . . مىيابند . ازاينرو ، آنان در اين زمينهها ، گوى سبقت را از پيشينيان و آيندگان ربودهاند . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به خوبى اين نكته را مىدانست ؛ لكن براى اتمام حجّت ، آنها را به اسلام دعوت كرد ؛ زيرا
« وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا ؛
« 1 » ما هيچ قومى را عذاب نمىكنيم تا آنگاه كه برايشان پيامبرى بفرستيم » .
مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّها عَلى أَدْبارِها .
ما چهار نوع تفسير را دربارهء اين آيه مشاهده كرديم كه با يكديگر تضاد دارند . به نظر ما بهترين آنها تفسير شيخ محمّد عبده است و خلاصهء آن چنين است كه واژهء
« نَطْمِسَ »
كنايه از اين است كه خداوند ، راه آنان را به گونهاى بسته است كه نمىتوانند به اهداف خود برسند ؛ درست همانند كسانىكه هرگاه بخواهند به پيش روند ، به عقب برگردانيده مىشوند .
أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَما لَعَنَّا أَصْحابَ السَّبْتِ .
اصحاب سبت قومى از يهود است كه دين را
هامش
( 1 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 16 .