است كه با اتّكال به خدا مبارزه و ستيز مىكند و به نتيجهء مبارزهء خود ، هرچه باشد ، خشنود است . « صادق » كسى است كه راست را - اگرچه به زيانش باشد - بر دروغ - اگرچه به سودش باشد - ترجيح مىدهد و آن را برمىگزيند . « قانت » ، يعنى فرمانبر و پرستشگر . « منفق » كسى است كه اموالش را براى آسايش خود و خانوادهاش خرج مىكند و نيز در راه خدا مىبخشد . « سحر » همان هنگام پيش از فجر مىباشد كه بهترين اوقات براى دعا و عبادت است ، چنانكه در حديث ، به اين موضوع اشاره شده است . سبب برترى وقت سحر بر ديگر اوقات ، آن است كه اوّلا ، از شبههء ريا به دور است و ثانيا ، وقتى است كه خواب در آن گوارا و برخاستن [ از بستر خواب ] بسيار دشوار مىباشد . و بهترين اعمال ، عملى است كه از همه دشوارتر و مشكلتر باشد .
البته ، بايد توجّه داشت كه خدمت به انسانها ، از نماز خواندن و روزه گرفتن برتر است .
ثمرهء ايمان
اين اوصاف پنجگانه ، يعنى شكيبايى ، راستگويى ، فرمانبرى ، بخشش و استغفار ، ثمرهء سه اصل از اصول دين است كه عبارتند از : اعتقاد به خداى يگانه ، نبوّت محمّد صلّى اللّه عليه و آله و روز قيامت . اين اصول ، صرفا شعارى دينى نيست كه اسلام آن را سردهد و بدان بسنده كند ، بلكه بر آنها فوايد و حقايقى مترتب است كه با اخلاق نيكو و عمل مفيد در زندگى مىتوان آنها را گرد آورد . خداوند مىفرمايد :
« اى مؤمنان ! چون خدا و پيامبرش شما را به چيزى فراخوانند كه زندگىتان مىبخشد دعوتشان را اجابت كنيد » . « 1 »
هراصلى از اصول اسلام و هرفرعى از فروع آن بر پيوند دين و عمل براى زندگى بهتر ، استوار است : « به پروردگارت سوگند ! كه همه را براى كارهايى كه كردهاند
هامش
( 1 ) . انفال ( 8 ) آيهء 24 .