لأجله براى
« أُحِلَّ »
باشد .
« مُحْصِنِينَ »
حال براى واو
« تَبْتَغُوا »
و
« غَيْرَ مُسافِحِينَ »
صفت براى
« مُحْصِنِينَ »
است .
« فَرِيضَةً »
بنابر مفعول مطلق منصوب مىباشد و تقدير آن ، « فرض اللّه ذلك فريضة » است .
« مِنْكُمْ »
در
« وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ »
متعلّق به محذوف و حال براى ضمير
« لَمْ يَسْتَطِعْ »
است . و مصدر مؤوّل
« طَوْلًا »
مفعول
« لَمْ يَسْتَطِعْ »
است .
و مصدر مؤوّل از
« أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ »
مفعول لأجله است ؛ بدين معنا كه هركس به جهت نداشتن مال از ازدواج با زنهاى پاكدامن ناتوان باشد ، بايد با كنيزان ازدواج كند .
« بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ »
مبتدا و خبر و همانند آن :
« وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ »
است ؛ يعنى « الصبر خير لكم » .
تفسير
وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ إِلَّا ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ .
در بحث واژگان بيان شد كه « احصان » در اين دو آيه ، به چهار معنا آمده است : ازدواج ، عفّت ، آزادى و اسلام . مراد از « محصنات » در اينجا زنانى هستند كه شوهر دارند ؛ زيرا ازدواج ، حصن زوجه است و او را از افتادن به عمل ناشايست بازمىدارد . همچنين ازدواج ، حصن زوج است به همان دليلى كه گفته شد . لذا در حديث آمده است : « كسى كه ازدواج كند دو سوم دينش را حفظ كرده است » . مراد از
« ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ »
آن است كه زن ملك مرد گردد . معناى اين سخن آن است كه زن شوهردار بر غير شوهرش حرام است ، مگر اينكه يك مرد مسلمان مالك او شود كه در اينصورت ، علىرغم اينكه زوجهء غير است براى مالك خود حلال مىباشد .
مسلمان به يكى از دو سبب ، مالك زن مىشود :
اوّلين سبب آن است كه زن ، به عنوان غنيمت به دست مرد بيفتد ؛ به اين ترتيب كه جنگى دينى ميان مسلمانان و مشركان درگيرد و مسلمانان پيروز شوند ؛ در نتيجه ، زنان ، كودكان ، و اموال مشركان به عنوان غنايم جنگى به دست مسلمانان بيفتند . از اين