دخترها . خداوند گفته است :
« يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ » .
« 1 » و نيز گفته است :
« ما كانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ » .
« 2 »
مراد از « ابويه » در اينجا تنها پدر و مادر است و شامل جد و جده نمىشود . وقتى ميت ، پدر و مادر و اولادى را بر جاى گذارد ، به ترتيب زير عمل مىشود :
اگر در ميان اولاد ، پسر باشد ، هريك از پدر و مادر يك ششم مىبرد و بقيه از آن فرزندان است ، حتى اگر تنها يك پسر باشد . و اگر در ميان فرزندان ، پسرى وجود نداشته باشد و فرزندان ، دو دختر و يا بيشتر باشند ، پدر و مادر يك سوم مىگيرند و به اتفاق همهء مسلمانان ، دو سوم ديگر از آن دختران مىباشد . و اگر به همراه پدر و مادر ، يك دختر باشد ، براى هريك از آنها يك ششم خواهد بود و براى دختر از طريق فريضه ، نصف مىباشد و يك ششم [ از مال تركه ] باقى مىماند . بنابر نظريهء اهل سنت ، اين يك ششم تنها به پدر رد مىشود و بنابر نظريهء شيعه ، به دختر و مادر و پدر رد مىشود ؛ البته در صورتى كه وجود برادران ميت ، مانع از ارث مادر نشود . در اين حال ، تركهء ميت به پنج قسمت تقسيم مىشود : يكى براى پدر ، يكى براى مادر ، و سه سهم براى دختر . اگر مادر به وسيلهء برادران منع شود ، در آن صورت ، باقى مال ، تنها به پدر و دختر به صورت چهار سهم رد مىشود ؛ بدين معنا كه مال زايد به چهار قسمت تقسيم مىشود : يك سهم از آن پدر و سه سهم ديگر از آن دختر خواهد بود .
4 .
فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ .
هرگاه ميت ، نه فرزند داشته باشد و نه فرزند فرزند ، و وارثانش منحصر به پدر و مادر باشد ، مادر يك سوم مىگيرد ، لكن به شرط اينكه ميت برادرانى نداشته باشد تا مانع از اين شوند كه مادر زايد بر يك ششم را ببرد و اگر برادرانى داشته باشد ، مادر او تنها يك ششم مىگيرد . بقيهء تركه در هردو حالت ، از آن پدر است .
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 11 .
( 2 ) . مريم ( 19 ) آيهء 35 .