اگر او برادرانى داشته باشد ، سهم مادر پس از انجام دادن وصيتى كه كرده و پرداخت وام او يك ششم باشد . و شما نمىدانيد كه از پدران و پسرانتان كداميك شما را سودمندتر است .
اينها حكم خداست كه خدا دانا و حكيم است . ( 11 )
اگر زنانتان فرزندى نداشتند ، پس از انجام دادن وصيتى كه كردهاند و پس از پرداخت دين آنها ، نصف ميراثشان از آن شماست . و اگر فرزندى داشتند يك چهارم آن . و اگر شما را فرزندى نبود پس از انجام دادن وصيتى كه كردهايد و پس از پرداخت وامهايتان ، يكچهارم ميراثتان از آن زنانتان است . و اگر داراى فرزندى بوديد يك هشتم آن . و اگر مردى يا زنى بميرد و ميراثبر وى نه پدر باشد و نه فرزند او ، اگر او را برادر يا خواهرى باشد هريك از آن دو يك ششم برد و اگر بيش از يكى بودند همه در يك سوم مال ، پس از انجام دادن وصيتى كه شده و اداى دين ، به شرط آنكه ( از طريق وصيت و اقرار به دين ) به آنها ضرر نزند . اين اندرزى است از خدا به شما و خدا دانا و بردبار است . ( 12 )
واژگان
كلالة : به معناى احاطه و از « اكليل » گرفته شده است . در باب ارث ، مراد از كلاله ، خويشاوندان انسان ، غير از پدر و مادر و فرزندان اوست ؛ مانند برادران و عموها . به پدر و مادر و فرزندان ، عمودين ( دو ستون ) گفته مىشود .
گاهى به مردهاى كه ارث بر جاى مىگذارد ، كلاله گفته مىشود ؛ زيرا وى براى غير پدر و مادر و فرزندانش ارث گذاشته است و گاهى به وارث ، كلاله گفته مىشود ؛ چون از صنف پدران و فرزندان نيست . واژهء « كلالة » در دو آيه از قرآن آمده است : آيهء اوّل ، همين آيه است و مراد از آن ، برادران مادرى ميت است .
آيهء دوم ، آيهء 176 سورهء نساء مىباشد :
« يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ . . . »
كه مراد از آن ، برادران ميت است ؛ خواه از پدر و مادر و يا تنها از پدر وى باشد . تفصيل اين مطلب خواهد آمد .