فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ .
خوشحالى شهيدان از فضل و نعمت خدا از دو جهت است : اوّلا ، آنان از اين نعمت لذّت مىبرند . ثانيا ، اين فضل ، نشاندهندهء رضاى خداوند است كه آنها به سبب آن ، زندگى خود را فدا كردند ؛ درست مانند هديهء دوست كه دوستى او را مىنماياند .
وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ .
هر مؤمنى آنچه براى خود دوست دارد ، براى برادر دينىاش نيز دوست دارد ؛ لكن گاه شرايط اقتضا نمىكند و اسباب رسيدن به اين هدف فراهم نمىشود . كسانىكه در راه خدا شهيد شدهاند ، برادرانى دينى دارند كه نام و نشان آنان را نمىدانند . اين برادران كه در ايمان و اخلاص كمتر از شهدا نيستند ، پس از شهادت آنان در دنيا زنده ماندهاند .
هنگامى كه شهيدان ، فضل و نعمت خدا را به خود مىبينند ، شادمان مىشوند و به برادران برجاىماندهء خويش - كه در ايمان و اخلاص و جهاد شيوهء ايشان را داشتهاند - بشارت مىدهند كه بهزودى به شهيدان خواهند پيوست و به همان فضل و كرامتى كه شهدا بدان رسيدهاند ، آنان نيز نايل خواهند شد .
اين آيه ، آشكارا دلالت دارد كه شهدا پيش از برپا شدن قيامت زندهاند ؛ زيرا بشارتى كه آنان به برادران زندهء خود مىدهند ، در حال حاضر صورت گرفته است ، نه اينكه در آينده تحقق پيدا خواهد كرد .
يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ وَ أَنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ .
ممكن است بپرسند : چرا واژهء
« يَسْتَبْشِرُونَ »
و واژهء
« فَضْلٍ »
تكرار شده است ؟
پاسخ : شهيدان سهگونه خوشحالى دارند : نخستين خوشحالى به سبب نعمتى است كه خود بدان دست يافتهاند و اين سخن خدا بدان اشاره دارد :
« فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ » .
دومين خوشحالى براى برادرانى است كه آنها را مىشناسند و آنان هنوز به شهيدان نپيوستهاند و به اين موضوع ، سخن خداوند اشاره دارد :
« يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ » .
سومين خوشحالى براى همهء مؤمنان است ؛ خواه آنها را بشناسند و يا