مسلمانان را كشتند .
اگر ما پيروزى مسلمانان در بدر و پيروزى مشركان در احد را با يكديگر مقايسه كنيم ، طرف مسلمانان رجحان دارد ؛ زيرا آنها هفتاد تن از مشركان را كشتند و هفتاد تن ديگر را به اسارت گرفتند ؛ هفتاد كشته در برابر هفتاد كشته ، باقى مىماند هفتاد اسير .
بنابراين ، چرا در دلهاى منافقان و برخى از مسلمانان ترس ايجاد شده است و چرا مىپرسند : چگونه مشركان در روز احد پيروز شدند با اينكه آنها دشمنان خدا هستند ؟ چرا منافقان پيروزى مسلمان در بدر را ناديده مىگيرند ، با اينكه اين پيروزى دو برابر پيروزى مشركان در احد بود .
قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ .
اين آيه ، پاسخ سخن كسانى است كه مىگفتند : « اين آسيب از كجا رسيد ؟ » . معناى آيه اين است كه سبب آنچه به شما رسيد ، خودتان بوديد . رأى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آن بود كه در مدينه بمانند و به سوى احد نيايند ؛ لكن شما جز خارج شدن از مدينه را نپذيرفتيد . وقتى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به همراه شما خارج شد ، به تيراندازان دستور داد كه در مواضع خود بمانند ؛ ولى آنان اين مواضع را به طمع غنيمت ، ترك كردند . خلاصهء سخن اينكه اين سخن خداى تعالى :
« هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ »
كاملا همانند اين سخن خداوند متعال است :
« ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ » .
وَ ما أَصابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ فَبِإِذْنِ اللَّهِ .
مراد از « اليوم » ، روز احد و از
« الْجَمْعانِ » ،
مسلمانان و مشركان است . مراد از « اذن الله » ، علم خداوند متعال است ، چنانكه در آيهء
« فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ » ؛
« فَأْذَنُوا »
به معناى « اعلموا » ( بدانيد ) است . در اينجا جايز نيست كه « اذن » به معناى اباحه باشد ؛ زيرا خدا قتل مسلمان را براى كافر ، مباح نمىكند .
وَ لِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ . وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ نافَقُوا .
آسيبى كه در روز احد به مسلمانان رسيد ، فايدههايى دربر داشت . از جملهء آنها اينكه خداوند براى مردم آشكار كرد كه او