واژگان
بطانة الرجل : از بطانة الثوب ( آستر لباس ) گرفتهشده و به معناى فرد نزديك انسان است و در مفرد و جمع و مذكّر و مؤنّث به كار مىرود .
يألونكم : مصدر آن « ألوا » و ماضى آن « ألى » و مضارعش « يألو » ، به معناى كوتاهى كردن است ؛ چنانكه گفته مىشود : « لا آلوك نصحا ؛ در پند دادنت كوتاهى نمىكنم » . و « لا آلوك جهدا ؛ در تلاش براى تو كوتاهى نمىكنم » .
خبال : به معناى نقصان و فساد است . از اينگونه است : « رجل مخبّل و مخبول و مختبل ؛ يعنى ناقص العقل و فاسد العقل » .
عنت : مشقّت .
اعراب
« يألون » فعل لازم است ، لكن در اينجا به معناى منع است ازاينرو به دو مفعول متعدى شده است و
« خَبالًا »
مفعول دوم آن مىباشد . جملهء
« لا يَأْلُونَكُمْ »
محلّى از اعراب ندارد ، زيرا جواب از سؤال مقدّر است . گويى چنين گفته شده است : چرا ما از ديگران [ كه اهل دين ما نمىباشند ] دوست نگيريم ؟ لذا پاسخ داده شده : « لأنّهم
لا يَأْلُونَكُمْ خَبالًا » .
« ها » در جملهء
« ها أَنْتُمْ »
براى تنبيه ، و
« أَنْتُمْ »
مبتداست .
« أُولاءِ »
اسم اشاره و خبر مبتداست . جملهء
« تُحِبُّونَهُمْ »
در محلّ نصب و حال براى اسم اشاره است .
« لا يَضُرُّكُمْ »
جواب از ان شرطيه است . بنابر آنكه مصدر آن « ضير » باشد ، جايز است به كسر ضاد و سكون راء خوانده شود ، امّا اگر مصدر آن « ضرر » باشد ، در اصل « لا يضرركم » بوده ، آنگاه دو « راء » در يكديگر ادغام و به تبعيت از حركت ضاد ، ضمّه داده شده است .
« شَيْئاً »
مفعول مطلق مىباشد كه در اصل « شيئا من الضرر » بوده است .