شيوهها سبب مىشود كه شنوندهء آن ، بهطور ناخودآگاه ، [ دربارهء چيزى كه مىشنود ] بينديشد . شخص خردمند و حكيم ، مناسبت مقام را درنظر مىگيرد و مىداند كه در چه جايى با شدّت برخورد كند و در چه جايى با ملايمت . فرعون در اوج قدرت و ستمگرى بود و موسى و هارون ياورى نداشتند . باوجوداين ، آنان مأمور شدند كه فرعون را به سوى حق دعوت كنند ، امّا با شيوهاى آسان و ملايم . حتّى خداوند جهان ، گاهى به بندگانش هشدار مىدهد و مىگويد :
« إِنَّكُمْ مِنَّا لا تُنْصَرُونَ ؛
« 1 » شما را از عذاب ما كس نرهاند » . و گاهى با مدارا و ملايمت با آنها سخن مىگويد :
« أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ؛
« 2 » آيا دوست نداريد كه خدا شما را بيامرزد ؟ و خدا بخشاينده و مهربان است » .
بهطور كلّى ، عرضه كردن اسلام به مردم و امر به معروف و نهى از منكر در ميان مسلمانان ، يكى از اركان اسلام است . ازاينرو ، بايد گروه مشخصى وجود داشته باشد تا اين وظيفه را برعهده بگيرد ؛ همانگونه كه وجود مجموعهاى براى حفظ امنيّت و نظم ، و نيز وجود گروهى در صنايع و گروه ديگر در كشاورزى و گروههاى ديگر براى انجام دادن امور ضرورى زندگى ، لازم است .
اين اصل ، از اصول اساسى هردين ، مذهب و قانون است ؛ حتّى اگر قانونى موقّت باشد ، زيرا وسيلهاى سودمند براى گسترش و پيروزى تبليغ دين و دفع دشمنان آن است . مهمترين دليل اثبات اين موضوع ، اهتمامى است كه طرفداران مكتبهاى سياسى و اقتصادى به وسايل تبليغاتى و پيشرفت آن دارند و در اين راه ، سرمايهاى عظيم صرف مىكنند . همچنين تبليغات با شيوههاى گوناگون آن ، در كنار زور و شمشير قرار دارد . اين اهتمام تنها بدان جهت است كه آنان عملا دريافتهاند كه افكار عمومى ، برندهترين سلاح است و تأثير آن حتّى از موشكها و بمبها نيز بيشتر
هامش
( 1 ) . مؤمنون ( 23 ) آيهء 65 .
( 2 ) . نور ( 24 ) آيهء 22 .